Otwarcie działalności gospodarczej w praktyce

Otwarcie działalności gospodarczej to poważne wyzwanie dla przedsiębiorcy. Zanim przystąpi do jej rejestracji powinien wiedzieć o wielu aspektach właśnie przed a nie po otwarciu, istnieje bowiem szereg informacji i wątków z tym związanych.

W niniejszej publikacji zaprezentowano krótkie kompendium na najistotniejsze tematy. Na końcu dodano także wykaz danych jakie trzeba przygotować do wniosku o rejestrację działalności gospodarczej osoby fizycznej.

Działalność gospodarcza czyli co to za działalność

Definicję działalności gospodarczej można spotkać w kilku ustawach podatkowych ale nie tylko.

Na mocy art. 3 ustawy z dnia 6.03.2018 r. – Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa polegającą na wykorzystywaniu składników majątku (własnych zasobów) oraz innych rzeczy oraz jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów np. do działalności wykonywanej osobiście.

Z kolei w ustawie o VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.

Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

ISTOTNE:

Działalnością gospodarczą nie jest natomiast działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której:

  • przychód z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% z kwoty minimalnego wynagrodzenia na dany rok – na rok 2024 jest to 3.181,50 zł do końca czerwca 2023 oraz od lipca 2023r. do końca grudnia 2023r.,
  • która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Natomiast nawet jeżeli podatnik spełni te wymagania ale mimo to działalność będzie nosiła znamiona, cech działalności gospodarczej to będzie mieć obowiązek jej rejestracji w CEIDG.

Patrząc na ustawowe ramy określenia działalności gospodarczej można zauważyć wspólne cechy definicji działalności:

  1. działalność zarobkowa,
  2. wykonywana we własnym imieniu,
  3. wykonywana w sposób systematyczny i ciągły,
  4. prowadzenie działalności wiąże się z wykorzystaniem zasobów podatnika,
  5. przychody z tej działalności nie są zaliczane do zupełnie innego źródła przychodów niż z działalności gospodarczej.

Zanim podatnik otworzy działalność – kod PKD

Zanim podatnik przystąpi do rejestracji działalności gospodarczej powinien zastanowić się nad wieloma kwestiami.

Pierwszym z nich jest wybór numeru PKD (lub numerów PKD).

Klasyfikacja PKD to wykaz rodzajów działalności gospodarczych a z tej klasyfikacji podatnik wybiera odpowiedni dla swojej działalności kod PKD lub kilka czy nawet kilkanaście kodów PKD.

Cały wykaz PKD w formacie PDF jest ogólnie dostępny na portalu Głównego Urzędu Statystycznego pod linkiem GUS. Można odnaleźć tam kod PKD odpowiadający przyszłej działalności gospodarczej.

Należy podkreślić, iż kod PKD będzie niezbędny do wpisania do wniosku w CEIDG ale o tym w dalszej części publikacji.

Zanim podatnik otworzy działalność – kwestie podatkowe

Przed rejestrację działalności warto aby podatnik był przygotowany co do wyboru formy opodatkowania.

Aktualnie dostępne są trzy:

  1. skala podatkowa
  2. podatek liniowy,
  3. ryczałt ewidencjonowany.
Podstawowe cechy form opodatkowania
Cecha Skala podatkowa Podatek liniowy Ryczałt ewidencjonowany
Stawka podatku Dochód: do 30.000 zł 0%, pow. 30.000 zł do 120.000 zł – 12 %, ponad 120.000 zł – 32% Stała – 19% niezależnie od dochodu 2%, 3%, 8,5%, 10%, 12%, 15%, 17% Stawka zależna od rodzaju prowadzonej działalności
Uwzględnienie poniesionych kosztów TAK TAK NIE
Kwota wolna TAK NIE NIE
Ulgi podatkowe WSZYSTKIE NIEKTÓRE NIEKTÓRE
Wspólne rozliczenie małżonków TAK NIE NIE
Odliczenie straty TAK TAK Tylko strat wynikających ze skali podatkowej, podatku liniowego po zmianie formy opodatkowania na ryczałt

Szerzej o opłacalności formy opodatkowania opowiedziano w odrębnej publikacji dostępnej na naszym blogu.

ISTOTNE:

Przed rejestracją działalności warto sprawdzić pod jaki urząd skarbowy należy podatnik. Osoba fizyczna należy do urzędu skarbowego, który zasięgiem terytorialnym obejmuje jej adres zamieszkania.

Jeżeli w trakcie roku podatnik zmieniał adres zamieszkania to właściwym urzędem skarbowym będzie urząd skarbowy obejmujący nowy adres zamieszkania.

Jeżeli np. w poprzednim roku podatnik kilka razy zmieniał adres zamieszkania to na początek nowego roku właściwym urzędem skarbowym będzie urząd skarbowy obejmujący ostatni adres zamieszkania na ostatni dzień poprzedniego roku podatkowego.

Zanim podatnik otworzy działalność – ZUS

Warto aby przyszły przedsiębiorca zastanowił się albo sprawdził z jakich ulg w ZUS może skorzystać. Rejestracji do ulg albo do standardowego ZUS podatnik może dokonać na etapie CEIDG albo składając nw. jeden z formularzy odrębnie np. poprzez swoje konto na PUE ZUS.

Na start przez pierwsze pełne 6 miesięcy przewidziana jest ulga na start. Rejestracji do tej ulgi przedsiębiorca dokonuje tylko na formularzu ZUS ZZA z kodem 0540 (0 0). Jeżeli zarejestruje się przynajmniej od 2-ego dnia miesiąca to z ulgi będzie mógł korzystać prawie 7 miesięcy.

Przez okres korzystania z ulgi na start przedsiębiorca podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu (NFZ) a więc opłaca tylko składkę zdrowotną. To oznacza, że ma zapewnione darmowe leczenie szpitalne i u lekarzy w systemie NFZ. Nie ma natomiast prawa do żadnych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (zasiłek chorobowy, macierzyński, opieka nad członkiem rodziny i wiele innych).

Miesięczna składka zdrowotna przedsiębiorcy w roku 2024 nie może być niższa niż kwota 381,78 zł.

ISTOTNE:

Warunki ulgi na start to:

  1. przedsiębiorca po raz pierwszy rejestruje działalność gospodarczą a jeżeli otwiera ponownie działalność to po co najmniej 60 miesiącach kalendarzowych od ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności gospodarczej,
  2. prowadzenie działalności jako osoba fizyczna albo wspólnik spółki cywilnej,
  3. przedsiębiorca nie wykonuje dla byłego pracodawcy tych samych czynności w ramach działalności jakie wykonywał dla niego jako pracownik, w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym.

Przedsiębiorca nie musi korzystać z ulgi na start. Jest ona dobrowolna.

Może zamiast tej ulgi od razu skorzystać z okresu 24 miesięcy opłacania składek ZUS preferencyjnych a więc obniżonych (albo po okresie ulgi na start). Rejestracji do tej ulgi dokona na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA

Warunki ZUS preferencyjnego są takie same jak warunki ulgi na start a więc te, które powyżej przedstawiono. Warunek niewykonywania czynności w ramach działalności na rzecz byłego pracodawcy jest wiążący także przez cały okres 24 miesięcy ulgi ZUS preferencyjnego.

ISTOTNE:

Oprócz ww. warunków z ulgi ZUS preferencyjny nie skorzystają przedsiębiorcy którzy teraz albo w ostatnich 60 miesięcy prowadził działalność:

  • w postaci wykonywania wolnego zawodu
  • twórczą lub artystyczną,
  • jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
  • edukacyjną w formie przedszkoli, szkół, uch placówek albo innych form wychowania przedszkolnego.

ZUS preferencyjny dotyczy obniżonych, miesięcznych składek ZUS ale tylko społecznych (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa). Ulga ta pozostaje bez wpływu na składkę zdrowotną. Przez okres opłacania ZUS preferencyjnego nie występuje Fundusz Pracy (wyjątek dodatkowe dochody i przekroczenie łącznie z działalności i dodatkowego źródła przychodu podstawy ZUS opiewającej na kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia).

Miesięczne składki ZUS preferencyjne przedsiębiorcy (bez składki zdrowotnej) wynoszą w roku 2024:

  • 402,65 zł w okresie od stycznia 2024r. do czerwca 2024r.,
  • 408,16 zł w okresie od lipca 2024r. do grudnia 2024r.

Co potem?

Przedsiębiorca po 24 pełnych miesiącach może przejść na standardowy ZUS ale może jeszcze wykorzystać tzw. ulgę Mały ZUS Plus. Ulga ta może trwać maksymalnie 36 miesięcy w okresie 60 ostatnich miesięcy.

Minimalne miesięczne składki ZUS w uldze Mały ZUS Plus przedsiębiorcy (bez składki zdrowotnej) wynoszą w roku 2024 wynoszą 402,65 zł. Kwota minimalnych składek ZUS w tej uldze nie ulega zmianie przez cały 2024 rok tak jak ma to miejsce w uldze ZUS preferencyjny.

Ulga Mały ZUS Plus dotyczy obniżonych, miesięcznych składek ZUS ale tylko społecznych (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa). Ulga ta pozostaje bez wpływu na składkę zdrowotną. Przez okres opłacania składek ZUS w uldze Mały ZUS Plus Fundusz Pracy wystąpi gdy podstawa składek ZUS osiągnie kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

ISTOTNE:

Z ulgi Mały ZUS Plus przedsiębiorca może skorzystać jeżeli:

  1. w poprzednim roku kalendarzowym prowadził działalność minimum 60 dni,
  2. nie przekroczył w zeszłym roku kalendarzowym limitu przychodu z działalności w kwocie 120.000zł za cały rok (jeżeli działalność prowadził krócej niż rok wtedy limit podatnik ustali proporcjonalnie),
  3. nie wykonywał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej czynności na rzecz byłego pracodawcy.

Szczegóły na temat ulgi Mały ZUS Plus i pozostałych jej warunków przedstawiono na łamach naszej redakcji w publikacji pod tytułem „Powrót do ulgi Mały ZUS Plus”.

Zanim podatnik otworzy działalność – pozostałe

Oczywiście przed rejestracją działalności gospodarczej dobrze by było aby podatnik dokonał krótkich analiz i rozpoznania kilku czynników mających wpływ na prowadzoną przyszłą działalność.

Jakie to czynniki, poniżej wymieniono kilka przykładowych:

  1. czy od początku konieczne jest zatrudnienie pracownika a jeśli tak to na podstawie jakiej umowy – o pracę, zlecenie, dzieło, inne,
  2. czy podatnik będzie świadczył przypadkiem działalność regulowaną – wtedy konieczne jest uzyskanie niezbędnych zezwoleń, licencji (wykaz działalności regulowanych),
  3. wybór dobrej lokalizacji dla siedziby działalności – czy podatnik może prowadzić działalność w dogodnej lokalizacji czy na ten moment będzie ją prowadził w mieszkaniu, w domu,
  4. rozpoznanie bezpośredniego otoczenia a więc rynku odbiorów towarów, usług, rynku dystrybucji, reklamy, niekiedy pośrednictwa,
  5. pozostałe kwestie.

Zanim podatnik otworzy działalność – mieszkanie albo dom

Przedsiębiorcy, którzy dopiero co rozpoczynają prowadzenie działalności gospodarczej często wykorzystują do tego celu mieszkanie albo dom (przeważnie część nieruchomości).

Częściowe wykorzystanie mieszkania albo domu na prowadzenie działalności gospodarczej skutkuje możliwością ujęcia w kosztach firmy:

  1. czynszu za mieszkanie w wysokości ustalonej proporcjonalnie do metrażu zajmowanego na działalność w mieszkaniu albo w domu (podatnik ustala procentowany wskaźnik – powierzchnia w metrach kwadratowych przeznaczona na działalność do całkowitej powierzchni użytkowej w metrach kwadratowych),
  2. media – prąd, gaz, niekiedy wodę w wysokości otrzymanej przez pomnożenie ww. procentowego wskaźnika,
  3. wydatki na internet ale tylko wtedy kiedy usługa udostępnienia internetu jest wykupiona na działalność i używana wyłącznie w działalności,
  4. wydatki na telefon w kwocie wynikającej z przeprowadzonych rozmów firmowych (w tej sytuacji lepiej jest zamówić usługę telekomunikacyjną wyłącznie na działalność),
  5. odsetki od kredytu na zakup mieszkania, domu ale w tylko części odpowiadającej prowadzonej działalności gospodarczej.

Podatnik może nabywać różnego rodzaju wyposażenie na poczet prowadzonej w mieszkaniu, domu działalności.

Trudniejsza sprawa to ujęcie kosztów remontu, która dotyczy akurat części mieszkania, domu przeznaczonej na działalność. Problem polega na dokładnym wydzieleniu wydatków, które są przeznaczone tylko na działalność i wyłączeniu tych, które dotyczą prywatnej części mieszkalnej.

ISTOTNE:

Od 2023r. podatnik, który wprowadzi na stan środków trwałych mieszkanie, dom przeznaczone na użytkowanie w całości lub w części na działalność gospodarczą – nie może ujmować odpisów amortyzacyjnych od tego mieszkania w koszty firmy.

Rejestracja działalności gospodarczej – wniosek CEIDG

Osoba fizyczna, która chce zarejestrować działalność gospodarczą może to zrobić na 3 sposoby:

  1. wypełnienie dostępnego w internecie wniosku CEIDG,
  2. wypełnienie druku wniosku CEIDG udostępnionego w PDF i wysłanie listem poleconym do urzędu gminy lub miasta miejsca zamieszkania przyszłego przedsiębiorcy,
  3. osobista wizyta w urzędzie gminy lub miasta miejsca zamieszkania przyszłego przedsiębiorcy i wtedy albo przyniesienie wypełnionego druku CEIDG albo wypełnianie z urzędnikiem.

ISTOTNE:

Należy pokreślić, iż wypełnienie i wysłanie formularza CEIDG nie kończy formalności związanych z dokumentami dotyczącymi otwarcia działalności. CEIDG skutkuje:

  1. przekazaniem informacji do właściwego urzędu skarbowego co do formy opodatkowania, podmiotu prowadzącego rachunkowość, miejsca przechowywania dokumentów czy adresów jakie podatnik wykazał w CEIDG,
  2. przekazaniem danych do ZUS w celu utworzenia konta płatnika – m.in. adresy, rodzaj podlegania ubezpieczenia, załączniki jeżeli je wypełniono,
  3. przekazaniem niektórych danych do GUS,
  4. przekazaniem niektórych danych do rejestru urzędu gminy lub miasta.

Poza formularzem CEIDG podatnik ma jeszcze obowiązek zarejestrowania do odpowiednich ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego (formularz ZUS ZUA) albo tylko do zdrowotnego (formularz ZUS ZZA). Jeden albo drugi formularz może wypełnić na etapie wypełnienia formularza CEIDG i dołączyć jako załącznik do tego formularza. Może też wypełnić poza CEIDG ale ma tylko 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności na zgłoszenie do ubezpieczeń.

Kolejną kwestię jest to, że gdy podatnik zdecydował lub miał obowiązek od razu zarejestrować się jako czynny podatnik VAT to może tego dokonać w trakcie wypełniania CEIDG dołączając formularz VAT-R albo wypełniając ten formularz poza CEIDG.

Jeżeli otwierana działalność jest kwalifikowana jako regulowana, to przedsiębiorca musi dopełnić jeszcze innych formalności – wykaz działalności regulowanych.

Jakie dane są potrzebne zanim podatnik zabierze się do wypełnienia wniosku? Zaprezentowane je w tabeli. Część nieobowiązkowych danych lub występujących w indywidualnych przypadkach pominięto.

Dane potrzebne do wypełnienia wniosku CEIDG
Punkt we wniosku CEIDG Rodzaj danych
2. Dane wnioskodawcy / przedsiębiorcy Płeć
Imię, Drugie imię (jeśli dotyczy), Nazwisko / Nazwisko rodowe
Imię Ojca, imię Matki
Miejsce urodzenia
PESEL
Datę urodzenia
Rodzaj dokumentu tożsamości
NIP (jeżeli podatnik posiada)
REGON (jeśli podatnik posiada)
Obywatelstwo
3. Adres zamieszkania Kraj, województwo, powiat, gmina, miejscowość, kod pocztowy, ulica, numer domu, numer lokalu
5. Dane firmy Nazwa firmy przedsiębiorcy
Nazwa skrócona
Data rozpoczęcia działalności
Przewidywana liczba pracujących wraz z przedsiębiorcą
Rodzaje działalności gospodarczej wg PKD 2007: Przeważający kod PKD, Dodatkowe
6. Adres do doręczeń jeżeli inny niż adres zamieszkania Kraj, województwo, powiat, gmina, miejscowość, kod pocztowy, ulica, numer domu, numer lokalu
7. oraz 8. Stałe (dodatkowe) miejsce wykonywania działalności gospodarczej jeśli inne niż adres zamieszkania Kraj, województwo, powiat, gmina, miejscowość, kod pocztowy, ulica, numer domu, numer lokalu
9. Podlegam obowiązkowemu ubezpieczeniu ZUS albo KRUS albo za granicą
W poprzednim roku podatkowym: prowadziłem działalność, byłem(am) osobą współpracującą, Przekroczyłem(am) kwotę należnego podatku dochodowego od przychodów
9.1. Zgłoszenie do ZUS Data powstania obowiązku opłacania składek ZUS – taka sama jak rozpoczęcie działalności
Dołączam (dodatkowo) zgłoszenia ZUS ZZA – jeśli podlegam tylko pod zdrowotne, ZUA – jeśli podlegam pod wszystkie składki, ZCNA – jeśli zgłaszam członków rodziny, ZWUA – jeśli wyrejestrowuje się z ubezpieczeń społ. i zdr., ZIUA – jeśli zmianie uległy dane identyfikacyjne
9.2 Oświadczenia na potrzeby KRUS Informacje o kontynuacji lub nie ubezpieczenia w KRUS
10. Oświadczenie O prawdziwości wypełnionych danych
14. Urząd skarbowy Właściwy ze względu na adres zamieszkania przyszłego przedsiębiorcy
15. Oświadczenie o formie opłacania podatku dochodowego Wybór formy opodatkowania: na zasadach ogólnych – skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
17. Prowadzenie dokumentacji rachunkowej samodzielnie albo przez biuro rachunkowe – wskazać dane biura
19. Adres miejsca przechowywania dokumentacji rachunkowej Kraj, województwo, powiat, gmina, miejscowość, kod pocztowy, ulica, numer domu, numer lokalu
21. Informacja o rachunkach bankowych/rachunkach w SKOK rachunek osobisty (jeżeli podatnik nie posiada firmowego) albo rachunek firmowy. Poza wpisaniem numeru rachunku należy zaznaczyć, który rachunek jest właściwy dla zwrotu podatku.
22. Adres do e-doręczeń Wskazanie danych administratora skrzynki e-Doręczeń
23. Informacja o małżeńskiej wspólności majątkowej Czy istnieje czy nie albo kiedy ustała albo nie dotyczy (np. kawaler, panna)
24. Forma prowadzenia działalności Podatnik zaznacza tryb prowadzenia działalności, tzn. czy prowadzi działalność: indywidualnie, w formie spółki cywilnej, indywidualnie i w formie spółki cywilnej,
25. Jestem wspólnikiem spółek cywilnych Jeśli dotyczy
26. Udzielenie pełnomocnictwa Jeśli podatnik chce udzielić pełnomocnictwa do: zmian wpisu w CEIDG, zawieszenia działalności gospodarczej, wznowienia działalności gospodarczej, wykreślenia wpisu z CEIDG, prowadzenia spraw za pośrednictwem Punktu informacji. Podatnik wpisuje podstawowe dane i adres pełnomocnika.
Papierowe złożenie wniosku Niezbędne jest na ostatniej stronie: podpisanie wniosku imieniem i nazwiskiem podatnika lub osoby upoważnionej, wpisanie miejscowości i daty złożenia wniosku.

Czy nadwyżka w VAT ulega przedawnieniu?

Przedsiębiorcy bardzo często kumulują podatek VAT przenosząc nadwyżkę na kolejną deklarację. Przyczyn takiego stanu rzeczy może być wiele np. zawieszenie działalności gospodarczej, bądź też realizowanie sprzedaży, która opodatkowana jest niższą stawką podatku lub niepodlegającej opodatkowaniu w Polsce. W niniejszym wpisie przeanalizujemy zagadnienie przedawnienia nadwyżki w VAT.

Czy 5-letni okres przedawnienia odnosi się do nadwyżki VAT? Niejednolite orzecznictwo sądów administracyjnych.

W przeszłości ukształtowały się dwa przeciwne stanowiska, które odmiennie rozstrzygały zastosowanie standardowego, 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście nadwyżki w VAT.

Dwutorowa linia orzecznicza w ostatnich latach była niespójna nawet na kanwach Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). NSA niejednokrotnie w swoich wyrokach orzekał, iż nadwyżka VAT przedawnia się tak samo jak inne zobowiązania podatkowe. Inaczej rzecz ujmując nie wystąpienie o zwrot lub nie skonsumowanie nadwyżki w VAT przez 5 lat powodował jej bezpowrotny przepadek. Taką konkluzję zawarto m.in. w wyroku NSA z dnia 29 czerwca 2009r., sygn. I FPS 9/08, czy wyroku NSA z dnia14 stycznia 2020r., sygn. I FSK 685/19.

Dopiero wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. I FSK 126/20 przełamał niekorzystną dla podatników interpretację w tym zakresie.

W przychylnym dla podatników wyroku, wprost zakwestionowano m.in. orzeczenie I FSK 685/19: „Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpatrującym przedmiotową sprawę nie podziela wyrażonych w orzecznictwie poglądów, że termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 o.p., ogranicza w czasie możliwość przenoszenia na kolejne okresy nadwyżki VAT naliczonego nad należnym (por. np. wyrok NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 685/19).”

Korzystne dla podatników stanowisko podtrzymywane jest w najnowszych orzeczeniach i interpretacjach

Brak precyzyjnych regulacji związanych z przedawnieniem nadwyżki VAT oraz dwuznaczny wydźwięk organów podatkowych i sądów administracyjnych może w dalszym ciągu rodzić niepewność przedsiębiorców.

Przejawem tej niepewności jest częstotliwe wydawanie indywidualnych interpretacji prawa podatkowego w przedmiocie przedawnienia nadwyżki w VAT. Za przykład posłużyć może interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dnia 20 kwietnia 2023 roku, sygn. 0114-KDIP4-2.4012.97.2023.2.MC. Organ zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, iż 5-letni okres przedawnienia zobowiązania podatkowego nie dotyczy nadwyżki VAT: „Zatem mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa podatkowego stwierdzić należy, że mają Państwo prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z bieżącej deklaracji VAT i równej kwocie nadwyżki wykazywanej do przeniesienia do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy w deklaracji VAT za poprzedni okres rozliczeniowy. W analizowanym przypadku w odniesieniu do nadwyżki podatku naliczonego wykazywanej przez Państwa w kolejnych okresach rozliczeniowych począwszy od I kwartału 2017 r. nie znajduje zastosowania art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.”

Brak przedawnienia nadwyżki nie oznacza możliwości korygowania/weryfikowania przedawnionych okresów rozliczeniowych przez podatnika lub organ podatkowy

Dominujące obecnie stanowisko organów podatkowych, które należy uznać za korzystne dla podatników sprawia, że podatnicy mogą „odzyskiwać” nadwyżkę podatku VAT z przedawnionych okresów, których organ nie może już weryfikować, a podatnik zmieniać/korygować.

Z punktu widzenia podatnika, który ma uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości zamkniętych już rozliczeń podatku, bądź też istnieje istotna niepewność w zakresie udowodnienia pewnych okoliczności przed organem podatkowym w toku ewentualnych czynności sprawdzających, korzystnym zabiegiem może być „przeczekanie” do końca okresu przedawnienia, a następnie wystąpienie o zwrot nadwyżki podatku VAT. Organ podatkowy nie będzie miał prawa do weryfikowania przedawnionych okresów co jest istotną korzyścią dla podatnika. Podkreślono to także w przywoływanym wyżej wyroku sygn. I FSK 126/20: „Organ podatkowy miał stosowny czas i uprawnienia, żeby przed upływem terminu przedawniania skorygować rozliczenia skarżącej. Skoro tego nie zrobił, skarżąca korzysta z dobrodziejstwa instytucji przedawniania rozumianej jako zakaz organu korygowania jej rozliczeń, co do których upłynął termin przedawnienia zobowiązania za dany okres.”

Przedsiębiorcy o mniejszych skłonnościach do ryzyka, którzy wolą nie wdawać się w potencjalne spory z organem podatkowym na gruncie zarówno omawianej kwestii przedawnienia nadwyżki VAT, czy ewentualnych czynności sprawdzających mogą więc poczekać na przedawnienie zobowiązań podatkowych zamykając organom drogę do ewentualnego kwestionowania okresów, w których nadwyżka VAT się skumulowała. Sytuacja ta została zobrazowana na poniższym przykładzie.

Przykład 1

Pani Joanna w latach 2015-2020 prowadziła działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług niematerialnych związanych z wdrażaniem specjalistycznego oprogramowania u klientów zagranicznych. Usługi nie podlegały opodatkowaniu VAT w Polsce.

Pani Joanna nabywała jednak znaczną ilość krajowych usług programistycznych od których odliczała podatek naliczony. Doprowadziło to do powstania nadwyżki w VAT, która od końca 2020 roku była systematycznie przenoszona na kolejne okresy, aż do 2024 roku. Pani Joanna od końca 2020 roku nie podejmowała już aktywnej działalności gospodarczej.

Z uwagi na awarię systemu, Pani Joanna utraciła zasoby i dokumentację związaną ze świadczeniem i nabywaniem usług niematerialnych, stąd w obawie przed ewentualnymi czynnościami sprawdzającymi nie zdecydowała się do tej pory na wnioskowanie o zwrot zgromadzonej nadwyżki w VAT.

Pani Joanna może jednak poczekać do końca 2025 roku i na początku 2026 roku wystąpić o zwrot nadwyżki VAT. Organ nie będzie miał możliwości weryfikowania lat 2015-2020 z uwagi na przedawnienie. Zgodnie z najnowszym orzecznictwem organ będzie jednak zobligowany do zwrotu podatku pomimo przedawnienia okresów, w których powstała nadwyżka w VAT.

Autor- Łukasz Kluczyński

IP-BOX – na czym polega i jakie warunki należy spełnić aby skorzystać z ulgi

Ulgi podatkowe mają na celu stymulować pewne obszary działalności gospodarczej wśród przedsiębiorców. Jedną z takich ulg, popularnej zwłaszcza w branży IT jest IP-BOX. Opłacanie niższego podatku wiąże się z koniecznością spełnienia wielu, często nieostrych przepisów ustawy o PIT, a także prowadzenia dodatkowych ewidencji. Poniżej prezentujemy istotę ulgi IP-BOX oraz korzyści i zagrożenia z niej płynące.

Najważniejsze założenia ulgi IP-BOX. Jakie podmioty mogą z niej skorzystać

Ulga IP-BOX polega na zastosowaniu niższej, 5%-towej stawki podatku od dochodu uzyskanego w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Przepis prawny normujący ulgę został zawarty w art. 30ca ustawy o PIT oraz art. 24d ustawy o CIT. Powyższe oznacza, że z preferencyjnego opodatkowania mogą korzystać zarówno podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych jak i od osób prawnych, których dochody opodatkowane są w Polsce.

Spełniwszy kryterium podmiotu opodatkowania należy istotnie zgłębić tematykę przedmiotu opodatkowania. Zgodnie z tym co zostało zaakcentowane wyżej, w ramach IP-BOX mogą być opodatkowane wyłącznie dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej:

  1. które podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska,
  2. których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej,
  3. które zostały wyspecyfikowane w ustawie.

Ustawa zawiera katalog kwalifikowanych praw własności intelektualnej do których należą: 1) patent, 2) prawo ochronne na wzór użytkowy, 3) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, 4) prawo z rejestracji topografii układu scalonego, 5) dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin, 6) prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu, 7) wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2021 r. poz. 213), 8) autorskie prawo do programu komputerowego.

Działalność badawczo-rozwojowa, a kwalifikowane prawo własności intelektualnej. Objaśnienia podatkowe.

Ulga IP-BOX została zaimplementowana do polskiego prawa podatkowego z dniem 1 stycznia 2019 roku. Choć przepisy normujące omawiane zagadnienie nie są istotnie rozbudowane, to szereg wątpliwości podatników, ale też organów podatkowych sprawił, że kilka miesięcy później Ministerstwo Finansów wydało objaśnienia podatkowe zawierające ponad 80 stron.

Warto zapoznać się z objaśnieniami podatkowymi z dnia 15 lipca 2019 roku, bowiem w sposób istotny pozwalają zrozumieć ulgę IP-BOX. W szczególności ponad 10 stron poświęcono przybliżeniu zagadnienia działalności badawczo-rozwojowej. Inaczej rzecz ujmując skorzystanie z ulgi IP-BOX wymaga w pierwszej kolejności przeanalizowania, czy dany podatnik prowadzi działalność badawczo-rozwojową.

Pojęcie działalności badawczo-rozwojowej zostało lakonicznie wyjaśnione w słowniczkach ustaw. Zgodnie z definicją ustawy o PIT/CIT działalność badawczo-rozwojowa oznacza „działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań”.

Analizując powyższą definicję oraz treść przytoczonych powyżej objaśnień podatkowych można wysunąć kilka zasadniczych wniosków, które pomogą uznać daną aktywność podatnika za działalność badawczo-rozwojową:

  • ustawowa definicja posługuję się alternatywą „lub”. Oznacza, to że podatnik może prowadzić badania naukowe lub prace rozwojowe,
  • badania naukowe co do zasady prowadzą do zwiększania zasobów wiedzy, natomiast prace rozwojowe to wykorzystanie istniejącej lub zwiększonej wiedzy do tworzenia nowych zastosowań,
  • szczegółowe znaczenie pojęć badania naukowe i prace rozwojowe wymaga przeanalizowania art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa o PIT i CIT zawiera bezpośrednie odesłanie do tych przepisów. Za badania naukowe uznaje się badania podstawowe mające na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne oraz badania aplikacyjne mające na celu zdobycie nowej wiedzy do opracowywania nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzania do nich znaczących ulepszeń. Prace rozwojowe obejmują z kolei nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług – z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Tak rozumiana działalność badawczo-rozwojowa, której skutkiem będzie wytworzenie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej da podatnikowi prawo do zastosowania preferencyjnej, 5%-towej stawki podatku!

Dodatkowe ewidencje jako element konieczny w IP-BOX

Spełnienie warunku w postaci uznania danej aktywności podatnika jako działalność badawczo-rozwojowa, której efektem jest wytworzenie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej to jeszcze nie koniec. Ustawy o podatkach dochodowych nakładają na podatników korzystających z IP-BOX obowiązek prowadzenia dodatkowych ewidencji (art. 30 cb ustawy o PIT/ art. 24e ustawy o CIT).

W przypadku ksiąg rachunkowych, podatnicy zobowiązani są wyodrębnić w nich każde prawo własności intelektualnej odrębnie w celu ustalenia przypadających na nie przychodów/kosztów oraz dochodu/straty, w tym kosztów i dochodu kwalifikowanego zgodnie z ustawą (zagadnienie szersze, wymagające szczegółowego przeanalizowania).

Podatnicy prowadzący PKPiR wykazują powyższe informacje w odrębnej ewidencji zawierającej analogiczne dane.

W przypadku gdy na podstawie ksiąg rachunkowych lub ewidencji nie jest możliwe ustalenie dochodu (straty) z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, podatnik jest obowiązany do zapłaty podatku na zasadach ogólnych (skala podatkowa lub podatek linowy).

Własny interes warto zabezpieczyć interpretacją indywidualną

Kończąc rozważania w zakresie ogólnych reguł ulgi IP-BOX warto zaznaczyć, iż większość podatników decydujących się na preferencyjne opodatkowanie, korzysta z instytucji interpretacji indywidualnej. Wielowątkowość ulgi IP-BOX sprawia, że takie zabezpieczenie własnych interesów jest zazwyczaj konieczne na tle jawiących się wątpliwości zarówno co do stanu faktycznego danego podatnika oraz przepisów, które należy analizować nie tylko w obszarze jednej ustawy. Rekomendowane jest więc występowanie z wnioskiem o interpretację indywidualną we własnej sprawie co pozwoli na uzyskanie pełnej ochrony i uniknięcie sporów z fiskusem.

Autor- Łukasz Kluczyński

Małżeństwo lub sprawowanie opieki nad dzieckiem przez część roku a możliwość wspólnego rozliczenia w zeznaniu rocznym

Preferencja w postaci wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub dzieckiem niesie za sobą bardzo duże korzyści podatkowe. W niniejszym wpisie przyglądamy się sytuacjom, w którym podatnicy tylko przez cześć roku spełniali warunki do złożenia wspólnego zeznania podatkowego. Czy w takich sytuacjach mogą złożyć wniosek o wspólne rozliczenie w zeznaniu rocznym? – szczegóły poniżej.

Na czym polega wspólne rozliczenie i jakie korzyści z niego płyną?

Na początek warto przypomnieć i usystematyzować wiedzę na temat istoty wspólnego rozliczenia. Główną korzyścią tej preferencji jest obliczenie podatku od połowy dochodu w podwójnej wysokości. W praktyce jest to szczególnie korzystne w przypadku gdy jeden z podatników osiąga dochody, z których część podlega pod wyższą 32%-tową stawkę podatku, a drugi podatnik osiąga dochody niższe od kwoty 120 000 zł. Drugi niezwykle korzystny wariant kreuje się w przypadku, gdy jeden z podatników rozliczających się wspólnie zarabia niewiele lub wcale nie osiąga dochodów. Obliczenia liczbowe zaprezentowano na poniższym przykładzie.

Przykład 1

Pani Jagoda osiągnęła dochód roczny w wysokości 60 000 zł. Pani Jagoda jest samotną matką, wychowującą małoletniego syna, który nie osiąga żadnych dochodów.

Wyliczenie podatku przy rozliczeniu indywidualnym: 60 000 zł x 12% – 3600 (kwota wolna od podatku) = 3 600 zł (podatek należny)

Wyliczenie podatku przy wspólnym rozliczeniu jako osoba samotnie wychowująca dziecko: 30 000 zł (połowa dochodu) x 12% – 3 600 zł = 0 zł (podatek do zapłaty nie wystąpi)

Zawarcie/ustanie małżeństwa w trakcie roku lub śmierć małżonka a prawo do wspólnego rozliczenia

Przepisy ustawy o PIT liberalnie i korzystnie dla podatników traktują o wspólnym rozliczeniu w sytuacjach, w których małżeństwo trwało przez część roku podatkowego. Zatem, w przypadku gdy:

  • związek małżeński został zawarty w trakcie roku i trwał do ostatniego dnia roku podatkowego,
  • małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego lub po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego,

na wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym małżonkowie we wskazanych przypadkach mogą rozliczyć się wspólnie. Wspólne rozliczenie obejmuje wszelkie dochody osiągnięte przez małżonków w całym roku podatkowym, choć realnie małżeństwo trwało jedynie przez część roku.

Wyjątkiem od powyższej reguły jest sytuacja, w której jeden z małżonków prowadził działalność gospodarczą i zmarł, a działalność ta była kontynuowana przez zarządcę sukcesyjnego jako przedsiębiorstwo w spadku. W takiej sytuacji wspólne rozliczenie małżonków obejmować może okres od początku roku podatkowego do dnia śmierci. Natomiast dochody przedsiębiorstwa w spadku jako odrębnego podatnika zostaną rozliczone na dodatkowym zeznaniu podatkowym (więcej informacji w tym zakresie: interpretacja indywidulana wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dnia 30 stycznia 2020r., sygn. (0113-KDIPT2-1.4011.644.2019.2.KS).

Wspólnie nie rozliczą się również małżonkowie, których małżeństwo ustało na skutek rozwodu lub też zawarli w trakcie roku umowę małżeńskiej rozdzielności majątkowej.

Rozwód w trakcie roku a możliwość rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko

Jak wskazano powyżej, rozwód uniemożliwia wspólne rozliczenie się byłych małżonków za rok podatkowy, w którym ustało ich małżeństwo. Jednakże były małżonek, który samotnie wychowuje dziecko może skorzystać z preferencji rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko już za rok podatkowy, w którym uprawomocniło się orzeczenie o rozwodzie. W tej sytuacji nie ma znaczenia, iż kryterium osoby samotnie wychowującej dzieci było spełnione tylko przez część roku. Potwierdza to w szczególności interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL2-1.4011.12.2024.2.DJ z dnia 12 lutego 2024r., gdzie stwierdzono w szczególności, że: „Przy czym, aby móc skorzystać z omawianej preferencji podatkowej status osoby samotnie wychowującej dziecko (określonej ww. przepisem) nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczające jest, aby taki stan zaistniał w ciągu roku (co ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem jak Pani wskazała (…) 2023 r. uprawomocniło się orzeczenie sądu o rozwodzie między Panią a Pani byłym mężem, który jest ojcem wskazanego we wniosku dziecka).”

Należy w tym miejscu podkreślić, że stan cywilny jest kluczowy dla preferencyjnego opodatkowania dochodów. W sytuacji, gdy rodzice nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a sprawa rozwodowa jest w toku, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie, żaden z rodziców nie będzie uprawniony do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Podkreślono to m.in. w interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej sygn. 0112-KDSL1-2.4011.565.2023.3.KS z dnia 28 lutego 2024r. Prawo do preferencji nie przysługuje także w przypadku tzw. opieki naprzemiennej.

Prawo do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko za rok podatkowy, w którym dziecko zmieniło stan cywilny

Stan faktyczny, w którym status osoby samotnie wychowującej dzieci może być spełniony jednie przez część roku jest sytuacja, w której dziecko wstępuje w związek małżeński.

Także w tym przypadku po spełnieniu pozostałych warunków, rodzic, który sprawował opiekę przez część roku z powodu zawarcia związku małżeńskiego przez dziecko ma prawo do preferencyjnego rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Ulga prorodzinna a ukończenie 25-roku życia w trakcie roku. Limit zarobków dziecka uprawniający do ulgi prorodzinnej. Spór o ulgę – który z rodziców może ją odliczyć w przypadku braku porozumienia?

Ulga prorodzinna tzw. ulga na dziecko jest jedną z najpopularniejszych ulg podatkowych, którą odliczają polscy podatnicy. Skorzystanie z każdej preferencji wymaga spełnienia określonych warunków – nie inaczej jest w tym przypadku. Poniżej prezentujemy kluczowe aspekty dotyczące ulgi na dziecko.

Limit zarobków małoletniego/pełnoletniego dziecka, a prawo do ulgi prorodzinnej.

W przeszłości tj. do 2021 roku obowiązywał stosunkowo niski limit zarobków dziecka, którego przekroczenie wiązało się z utratą prawa do zastosowania ulgi przez rodziców/opiekunów. Limit ten wynosił 3089 zł. Aktualnie obowiązujący limit jest znacznie wyższy i wynosi 19 061,28 zł (dwunastokrotność renty socjalnej). Limit zarobków dotyczy wyłącznie dzieci pełnoletnich do ukończenia 25-tego roku życia uczących się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie. Ponadto jeżeli dochody dziecka opodatkowane są podatkiem liniowym lub ryczałtem, wówczas prawo do skorzystania z ulgi jest całkowicie zabronione bez względu na kwotę dochodu.

Do powyższego limitu wliczają się łącznie następujące dochody z wyjątkiem renty rodzinnej:

  • podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 (skala podatkowa) lub art. 30b (dochody z papierów wartościowych),
  • zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 (ulga dla młodych, tzw. „PIT zero” lub ulga na powrót).

Prawo do skorzystania z ulgi dotyczy wyłącznie podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.

Nie wszystkie dochody dziecka należy wziąć pod uwagę.

Wymienione wyżej kategorie dochodów dziecka należy odczytywać literalnie (dosłownie). Zatem jeśli dziecko uzyskiwało inne rodzaje dochodów np. zwolnionych z opodatkowania na podstawie innego przepisu, wówczas tych dochodów nie należy brać pod uwagę. Przykładem mogą być w tym miejscu stypendia lub też popularne staże z urzędu pracy dla osób bezrobotnych.

Przykład 1

Córka Pani Anny, która jest w wieku 20 lat, uzyskała w 2023 roku następujące dochody: 1) 18 000 zł z umowy o pracę; 2) 8 200 zł ze stażu z urzędu pracy.

Z uwagi na fakt, iż stypendium stażowe zwolnione jest z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 102a lit. d, Pani Anna może skorzystać z ulgi na córkę i tym samym odliczyć 1 112,04 zł w zeznaniu rocznym.

Do limitu dochodów dziecka należy wyłącznie wliczać dochody zwolnione na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 ustawy o PIT.

ISTOTNE:

Limit dochodów dotyczy wyłącznie dzieci pełnoletnich i nie ma zastosowania do dzieci małoletnich. Powyższe oznacza, że dziecko małoletnie może uzyskać dochody przekraczające 19 061,28 zł, a rodzice/opiekunowie mogą skorzystać z preferencji podatkowej.

Ukończenie 25-tego roku życia w trakcie roku podatkowego – czy można skorzystać z ulgi?

Ulga na dziecko jest ograniczona w czasie, tzn. można z niej korzystać do ukończenia przez dziecko 25 roku życia. Jeżeli dziecko uczące się, w trakcie roku podatkowego ukończy 25 lat, wówczas rodzicom/opiekunom przysługuje prawo do proporcjonalnego odliczenia ulgi za miesiące przypadające do ukończenia wskazanego wieku. Do ulgi kwalifikuje się ponadto miesiąc, w którym dziecko ukończyło 25 lat. Sytuacja ta została zobrazowana na poniższym przykładzie.

Przykład 2

Studiujący syn Pana Jakuba 12 maja 2023r. ukończył 25 lat. Syn w 2023r. nie osiągnął żadnych dochodów.

Pan Jakub ma prawo skorzystać z ulgi prorodzinnej za 5 miesięcy 2023 roku. Kwota przysługującej ulgi wynosi 463,35 zł (5 miesięcy x 92,67 zł).

Ulgę na dziecko odliczy rodzic, który faktycznie je utrzymuje i spełnia tzw. obowiązek alimentacyjny.

W przypadku niektórych sytuacji życiowych np. gdy rodzice dziecka są po rozwodzie, mogą zaistnieć wątpliwości, który rodzic uprawniony jest do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Korzystanie z ulgi prorodzinnej może być wówczas przedmiotem sporów pomiędzy rodzicami.

Co do zasady zgodnie z przepisami ustawy o PIT odliczenie przysługuje obojgu rodzicom w proporcjach przez siebie ustalonych. W przypadku braku porozumienia między podatnikami, którzy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji (piecza naprzemienna), lub gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim – kwotę tę podatnicy odliczają w częściach równych. W pozostałych przypadkach odliczenie w wysokości 100% stosuje podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania.

W tym miejscu podkreślić należy, że samo płacenie alimentów i sporadyczne kontakty z dzieckiem nie jest wystarczające dla uznania, że rodzic ten (zazwyczaj ojciec dziecka) wykonuje władzę rodzicielską i ma tym samym prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Potwierdza to m.in. interpretacja indywidualna z dnia 24 lipca 2023 roku wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0115-KDIT2.4011.300.2023.2.KC, gdzie podkreślono w szczególności, że „samo płacenie alimentów na małoletnie dziecko oraz sporadyczne spotkania z małoletnim dzieckiem nie są rozstrzygające dla uznania, że rodzic wykonuje władzę rodzicielską. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje formalnie obojgu rodzicom, a tylko jeden z rodziców faktycznie ją wykonuje, to z odliczenia całości kwoty może skorzystać tylko ten rodzic.” Ponadto „wobec okoliczności przedstawionych w opisie zdarzenia a w szczególności tego, że pełnoletnie dzieci w 2022 r. pozostawały na Pani utrzymaniu w związku z wykonywanym przez Panią obowiązkiem alimentacyjnym i nie pozostawały na utrzymaniu ojca w związku z wykonywanym przez niego obowiązkiem alimentacyjnym, to również wyłącznie Pani za cały 2022 r. przysługuje prawo do dokonania odliczenia na pełnoletnie dzieci w ramach ulgi prorodzinnej”.

Ulga na dziecko czyli kompendium praktycznej wiedzy

Ulga na dziecko to jedna z bardzo nielicznych ulg podatkowych, która jest odliczana od podatku a nie od dochodu. To oznacza, że bezpośrednio wpływa na obniżenie rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych PIT wykazanego w zeznaniu rocznym PIT-36 albo PIT-37.

Poza tym, gdy podatnik, podatnicy osiągają niskie dochody albo dochody zwolnione z podatku dochodowego PIT – mogą także ubiegać się o zwrot nieodliczonej ulgi.

W niniejszej publikacji przedstawiono praktyczne kompendium wiedzy na temat tej ulgi. Zapraszamy do lektury.

Czym jest ulga na dziecko

Ulga na dziecko to kwota wykazywana w zeznaniu rocznym – zmniejszająca roczny podatek dochodowy (nie dochód a podatek).

Wysokość ulgi na dziecko zależy od:

  1. liczby dzieci,
  2. liczby miesięcy w ciągu roku opieki nad dziećmi.

Nie występują limity ilości dzieci. Są jednak nałożone maksymalne kwoty ulgi na pierwsze i każde kolejne dziecko jakie podatnik, podatnicy mogą odliczyć od podatku.

Ulga na dziecko nie uzależniona jest od dochodów rodziców jeżeli posiadają przynajmniej dwoje dzieci. Jak jest w sytuacji posiadania jednego dziecka? Opisano to w dalszej części publikacji.

ISTOTNE:

Ulga na dziecko ma dwie funkcje:

  1. odliczenie od podatku – obniżenie podatku, lub
  2. zwrot ulgi w przypadki osiągania niskich dochodów.

ISTOTNE:

Ulga na dziecko na dwoje i więcej dzieci przysługuje podatnikowi jeżeli co najmniej przez jeden dzień roku podatkowego wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego lub sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej do więcej niż jednego dziecka.

Władza rodzicielska określona jest przez od art. 92 do 112 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 zwanego dalej Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym). Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Opiekuna prawnego nad dzieckiem określonego na podstawie od art. 145 do 174 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód. Opiekę ustanawia się dla małoletniego dziecka. Opiekę sprawuje opiekun natomiast wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom. Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisów poniższych.

Nawiązując do art. 1121 do 1128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd może powierzyć sprawowanie pieczy zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Sprawowanie pieczy zastępczej sąd może także powierzyć małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka, jeżeli osoby te zostały wpisane do rejestru osób zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej, prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo pełnią już funkcję rodziny zastępczej zawodowej lub rodziny zastępczej niezawodowej oraz prowadzących rodzinny dom dziecka. Jeżeli jest to uzasadnione dobrem dziecka sąd może tymczasowo, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy, powierzyć pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy nie są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka, niespełniającym warunku niezbędnych szkoleń, określonego w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dotyczących rodzin zastępczych.

Czy ulga na dziecko dotyczy wszystkich dzieci

Ulga na dziecko nie dotyczy wszystkich a większości dzieci. Których konkretnie? Zaprezentowano to w poniższej tabeli.

Których dzieci dotyczy ulga na dziecko
Wiek dzieci Jakie dziecko objęte jest ulgą Warunki
Od 1 miesiąca do 18 roku życia Każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym podatnik Wykonywał władzę rodzicielską
Pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało
Sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą
Powyżej 18 roku życia do 25-tego roku życia Każde pełnoletnie dziecko do 25 roku życia Uczące się (wymagane jest aby dziecko było wpisane do ewidencji szkoły, uczelni, innej placówki a więc posiadały aktywny status ucznia studenta i rzeczywiście uczęszczało do danej szkoły)
Które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną
Dziecko w roku podatkowym za które rozliczana jest ulga nie osiągnęło dochodów przekraczających kwotę limitu 19.061,28 zł (dotyczy także dochodu zwolnionego z podatku do 26 roku życia). Jeżeli na ten dochód dziecka składa się renta rodzinna, to jej wysokość nie liczy się do limitu dochodu

ISTOTNE:

Dochody podatników, które powinny zostać wzięte do porównania do limitu 56.000 zł albo 112.000 zł to wszelkie dochody z działalności gospodarczej i spoza działalności:

  1. opodatkowane skalą podatkową (wykazane w zeznaniu PIT-36, PIT-37),
  2. opodatkowane podatkiem liniowym (wykazane w zeznaniu PIT-36L),
  3. ze zbycia niektórych instrumentów finansowych np. papierów wartościowych (wykazane w zeznaniu PIT-38),
  4. uzyskiwane z pracy za granicą pomimo tego, iż w Polsce mogą podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym PIT.

Co więcej gdy dziecko pełnoletnie ale do 25 roku życia uzyskuje wynagrodzenie to te zdarzenie nie ma wypływu na limity służące do porównania dochodów osiąganych przez rodziców.

ISTOTNE:

Co ciekawe przychody z ryczałtu ewidencjonowanego nie powinny być sumowane do dochodów rodziców dla celu porównania do limitów 112.000 zł czy 56.000 zł.

ISTOTNE:

Co niezwykle ważne jeżeli np. oboje rodziców (albo rodzic samotny) uzyskuje przychody zwolnione – ulga dla młodych (lub inne krajowej przychody zwolnione) i przekroczą limit 112.000 zł to te przychody zwolnione nie liczą się do tego limitu. Nawet jak go przekroczą to i tak mogą skorzystać z ulgi na dziecko. Podobnie jeden rodzic uzyskujący przychody wyłącznie zwolnione po przekroczeniu limitu 56.000 zł. (Nie dotyczy to jednak dochodów uzyskanych z zagranicy).

Jakie kwoty przypadają na ulgę na dziecko

Za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego albo sprawował opiekę (rodzina zastępcza) podatnik może odliczyć kwotę:

  • 92,67 zł na jedno dziecko,
  • 92,67 zł na drugie dziecko,
  • 166,67 zł na trzecie dziecko,
  • 225 zł na czwarte i kolejne dziecko.

Podatnik mnoży odpowiednią miesięczną kwotę (w zależności od liczby dzieci) przez ilość miesięcy wykonywania władzy rodzicielskiej, pełnienia funkcji opiekuna prawnego albo sprawowania opieki (rodzina zastępcza) w poprzednim roku kalendarzowym.

Ulga na dziecko jako już jedna z nielicznych podlega odliczeniu od podatku a nie od dochodu. To jest niezwykle istotne, gdyż bezpośrednio obniża wysokość rocznego podatku dochodowego obliczonego według zasad właściwych dla skali podatkowej.

Szczegóły odliczenia ulgi na dziecko jak i warunki zastosowania przy posiadaniu jednego dziecka przedstawiono w poniższej tabeli.

Kwoty ulgi na dzieci
Ulga na ile dzieci Kwota odliczenia za miesiąc Kwota odliczenia za rok Warunki
Na pierwsze małoletnie dziecko – do 18-tego roku życia 92,67 zł 1.112,04 zł Podatnik (rodzic) pozostaje przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim, oraz dochody podatnika i jego małżonka po odliczeniu składek ZUS społecznych, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112.000 zł
Podatnik (rodzic) niepozostający w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, oraz dochody nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56.000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko do którego ma zastosowanie kwota dochodu 112.000 zł. W obu przypadkach dochód na potrzeby ww. limitów sumowany jest ze skali, z podatku liniowego, ze zbycia instrumentów finansowych i pomniejszony o zapłacone składki ZUS społeczne
Na drugie małoletnie dziecko – do 18-tego roku życia 92,67 zł 1.112,04 zł ———-
Na trzecie małoletnie dziecko – do 18-tego roku życia 166,67 zł 2000,04 zł ———-
Na czwarte i każde kolejne małoletnie dziecko – do 18-tego roku życia 225 zł 2.700 zł ———-

Jak skorzystać z ulgi na dziecko – odliczenie od podatku

Z ulgi na dziecko może skorzystać osoba fizyczna prowadząca jak i nieprowadząca działalności gospodarczej, której dochody są opodatkowane skalą podatkową.

Odliczeniu ulgi na dziecko podatnik dokonuje w zeznaniu rocznym:

  1. PIT-36 albo
  2. PIT-37

– dołączając załącznik PIT/O.

Z kolei w złączniku PIT/O w tabeli (punkcie) E – informacje o dzieciach uprawniających do ulgi na dzieci lub do ulgi dla rodzin 4+ i w podpunktach E1, E2 podatnik wpisuje dane swoich dzieci takie jak:

  1. PESEL dziecka albo gdy brak – imię i nazwisko dziecka wraz z datą urodzenia,
  2. liczbę miesięcy za które przysługuje ulga (np. gdy dziecko urodzi się w połowie grudnia to ulga będzie przysługiwać tylko za grudzień – za jeden miesiąc, minimum to jeden dzień miesiąca kalendarzowego),
  3. kwota odliczenia (np. gdy dziecko urodzi się w połowie grudnia to ulga będzie przysługiwać tylko za grudzień – za jeden miesiąc czyli na jedno dziecko 92,67 zł).

ISTOTNE:

Jeżeli oboje rodziców (opiekunów) w stosunku do dziecka / dzieci wykonuje władzę rodzicielską, pełni funkcję opiekuna lub sprawuje opiekę (rodziny zastępczej) – każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem.

Jeżeli rodzice (opiekunowie) nie mogą dojść do porozumienia w sprawie podziału odliczenia ulgi to powinni ją odliczyć w kwocie proporcjonalnie przypadającej do faktycznych ilości dni wykonywania władzy rodzicielskiej, sprawowania opieki czy pełnienia funkcji opiekuna.

Przykładowo gdy ulga na jedno dziecko w skali roku przysługuje dla obojga rodziców łącznie w kwocie 1.112,04 zł to na jednego rodzica przypadnie kwota 556,02 zł do odliczenia od podatku.

ISTOTNE:

Z ulgi na dziecko nie skorzystają podatnicy korzystający z formy opodatkowania:

  1. karta podatkowa, albo
  2. podatek liniowy,
  3. ryczałt ewidencjonowany.

Należy jednak podkreślić, że gdy podatnik lub jego małżonek poza dochodami opodatkowanymi kartą podatkową, podatkiem liniowym czy ryczałtem – osiągają dochody opodatkowane skalą podatkową to będzie mógł skorzystać z ulgi na dziecko.

Ulga na dziecko nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:

  1. sądownie zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
  2. wstąpiło w związek małżeński.

Podatnikiem nie pozostającym w związku małżeńskim jest podatnik:

  • o orzeczonej sądownie separacji,
  • będący w prawdzie w związku małżeńskim, niemniej małżonka pozbawiono praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Jak skorzystać z ulgi na dziecko – zwrot nieodliczonej ulgi

Czasami rodzi lub rodzice osiągają dochody uniemożliwiające wykorzystanie pełnej ulgi na dziecko albo w ogóle ulgi na dziecko (dochody zwolnione z podatku).

W takim wypadku mają jeszcze możliwość złożyć wniosek o zwrot niewykorzystanej ulgi na dziecko. Wniosku o zwrot można dokonać bezpośrednio na zeznaniu rocznym.

  1. PIT-36 wypełniając tabelę M – dodatkowy zwrot z tytułu ulgi na dzieci albo
  2. PIT-37 wypełniając tabelę J – dodatkowy zwrot z tytułu ulgi na dzieci

W tej tabeli rodzic, rodzice, opiekunowie itd. ujmą składki ZUS społeczne, zdrowotne w wysokości nieodliczonej w zeznaniu roczny. Należy na to spojrzeć w ten sposób:

  1. składki ZUS społeczne podlegają odliczeniu od dochodu ale jeżeli część tych składek nie zostanie odliczona od dochodu (za niski dochód, strata) wtedy pozostała wysokość składek zostanie wykorzystana do zbudowania kwoty zwrotu ulgi na dziecko,
  2. składki ZUS zdrowotne nie podlegają odliczeniu od dochodu ale jeżeli część tych składek nie zostanie odliczona od dochodu (za niski dochód, strata) wtedy pozostała wysokość składek zostanie wykorzystana do zbudowania kwoty zwrotu ulgi na dziecko.

Warto podkreślić, iż składki ZUS społeczne, zdrowotne jakie zasilą kwotę zwrotu niewykorzystanej ulgi na dziecko mogą pochodzić tylko z nieodliczonych składek ZUS:

  • z zeznania PIT-36,
  • z zeznania PIT-28,
  • z zeznania PIT-36L.

Co więcej nieodliczone składki ZUS społeczne, zdrowotne zasilające kwotę do zwrotu nie wykorzystanej ulgi mogą pochodzić także z dochodów, przychodów zwolnionych z podatku:

  1. ulga do 26 roku życia,
  2. ulga dla pracującego seniora,
  3. ulga rodzina dla rodzin wielodzietnych,
  4. ulga dla podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium RP.

Nieodliczone składki ZUS społeczne, zdrowotne to różnica pomiędzy składkami odliczonymi a składkami nieodliczonymi w zeznaniu rocznym w którym odliczana jest ulga na dziecko.

Kontrola zasadności skorzystania z ulgi na dziecko

Urząd skarbowy w niektórych przypadkach może skontrolować rodziców w zakresie prawidłowości wykazania ulgi na dziecko. W tym celi może zażądać o podatnika dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do odliczenia ulgi na dziecko, a konkretnie:

  1. odpis aktu urodzenia dziecka;
  2. zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
  3. odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
  4. zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.

Jak wystawić fakturę dla kontrahenta spoza Unii Europejskiej?

Opublikowano: 2024-03-25

Na poziomie Unii Europejskiej podatek od towarów i usług ma charakter podatku zharmonizowanego, co oznacza, że w każdym kraju zasady fakturowania są dostosowane do unijnej dyrektywy VAT. Pojawia się jednak pytanie w jaki sposób należy wystawić fakturę dla kontrahenta mającego siedzibę w kraju znajdującym się poza Unią Europejską. Zagadnienie to będzie przedmiotem naszej dzisiejszej analizy.

Zasady fakturowania usług, których miejscem świadczenia jest poza krajem

Podatek od towarów i usług ma charakter podatku terytorialnego, co oznacza, że rozliczenie podatku należnego nie zawsze będzie mieć miejsce w kraju siedziby usługodawcy. W przypadku gdy przedmiotem transakcji jest usługa należy stosować generalną regułę określoną w art. 28b ustawy VAT, która stanowi, że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.

Miejscem siedziby działalności gospodarczej podatnika jest miejsce, w którym wykonywane są funkcje naczelnego zarządu przedsiębiorstwa. W celu ustalenia siedziby uwzględnia się miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem, adres zarejestrowanej siedziby przedsiębiorstwa, i miejsce posiedzeń zarządu przedsiębiorstwa.

Powyższy przepis dotyczący miejsca opodatkowania usługi ma zastosowanie zarówno w sytuacji gdy usługobiorca jest kontrahentem z UE jak i z kraju trzeciego. W rezultacie – w przypadku gdy ma zastosowanie art. 28b ustawy VAT – usługa świadczona na rzecz podatników którzy nie mają w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. 

WAŻNE

Zgodnie z zasadą podstawową w przypadku świadczenia usługi na rzecz innego podatnika miejscem opodatkowania jest kraj siedziby usługobiorcy. Przepis ten ma zastosowanie nie tylko do świadczenia usług na rzecz kontrahenta z Unii Europejskiej, ale również do nabywcy z kraju trzeciego.

Zasady fakturowania usług wykonywanych na rzecz kontrahenta z kraju trzeciego

Pomimo, iż usługa nie podlega opodatkowaniu w Polsce to krajowy podatnik nie jest w takim przypadku zwolniony z obowiązku udokumentowania wykonania usługi przy pomocy faktury.

Zgodnie z art. 106a pkt 2 lit. b) ustawy VAT  przepisy dotyczące faktur stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium państwa trzeciego.

Ustawa VAT nie zawiera żadnych szczegółowych regulacji co do konstrukcji faktury w przypadku gdy świadczenie ma miejsce na rzecz podmiotu z kraju trzeciego dlatego też należy w tym zakresie kierować się ogólnymi wytycznymi zawartymi w art. 106e ustawy VAT.

Wskażmy zatem, że w art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy wskazano, że w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi – wyrazy „odwrotne obciążenie”.

Mając na uwadze fakt, że miejscem opodatkowania świadczonych usług będzie terytorium inne niż Polska podatnik będzie zobowiązanym do wystawienia faktury, która winna zawierać adnotację „odwrotne obciążenie” w sytuacji gdy obowiązanym do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca usługi. W tym wypadku nie ma znaczenia czy w kraju nabywcy występuje podatek VAT czy też jego odpowiednik. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla kwestii ustalenia miejsca opodatkowania usługi ani samej konstrukcji faktury.

Zgodnie zaś z art. 106e ust 5 pkt 2 ustawy VAT jeśli miejscem świadczenia dostawy towarów lub świadczenia usług jest terytorium państwa trzeciego, faktura może nie zawierać:

  • numeru, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi;
  • stawki podatku;
  • sumy wartości sprzedaży netto z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
  • kwoty podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku.

Przykładowo w sytuacji gdy podatnik z Polski wykonuje usługę na rzecz kontrahenta z USA (do której ma zastosowanie art. 28b ustawy VAT) to miejscem opodatkowania jest siedziba usługobiorcy czyli USA. W konsekwencji taka usługa nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. Natomiast faktura wystawiona przez podatnika za wykonane usługi powinna zawierać wyrazy „odwrotne obciążenie” (może tez zawierać angielski odpowiednich „reverse charge”). Przy czym podatnik wystawiając fakturę dokumentującą świadczenie tych usług nie wykazuje na niej stawki i kwoty podatku, a zamiast tego może na niej umieścić określenie „NP” („nie podlega”).

Powyższe znajduje potwierdzenie m.in. w treści interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12.04.2017r., nr 1061-IPTPP2.4512.32.2017.3.KW:

Wobec powyższego w związku z tym, że przedmiotowe usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, to Wnioskodawca ma obowiązek wystawić fakturę za wykonaną usługę, która powinna zawierać wyrazy „odwrotne obciążenie”, dla kontrahentów mających siedzibę działalności gospodarczej zarówno w krajach Unii Europejskiej jak i poza Unią, niezależnie od stawki podatku obowiązującej w kraju usługobiorcy. Przy czym zauważyć należy, iż Zainteresowany jako dodatkowy zapis może na fakturze umieścić określenie „NP”, bowiem przepisy nie sprzeciwiają się umieszczaniu na fakturze dodatkowych adnotacji.”

WAŻNE

Faktura dla kontrahenta spoza Unii Europejskiej nie zawiera ani kwoty ani stawki podatku VAT. Musi natomiast zawierać adnotację „odwrotne obciążenie”. Taka faktura nie musi też zawierać numeru identyfikującego podatnika na cele podatkowe.

Podsumowując powyższe warto zatem zapamiętać, że świadczenie usługi na rzecz kontrahenta z innego kraju niż kraj członkowski Unii Europejskiej nie zwalnia polskiego podatnika z obowiązku wystawienia faktury – nawet w przypadku gdy usługa nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce. W myśl reguły ogólnej taka faktura będzie jednak ograniczona co do treści oraz jej elementów konstrukcyjnych.

Otrzymanie dotacji na zakup środka trwałego a odliczenie VAT

Opublikowano: 2024-03-22

Podstawowym prawem czynnego podatnika podatku VAT jest możliwość odliczenia podatku naliczonego od dokonywanych zakupów towarów i usług. Pojawia się jednak pytanie czy podatnik zachowuje takie prawo w sytuacji gdy dany wydatek został sfinansowany zewnętrzną dotacją.

Warunki odliczenia VAT

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy, zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi podatku VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo do odliczenia podatku naliczonego w zasadzie nie może być ograniczane ani pod względem czasu, ani pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem żaden wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży – towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy.

Bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast o pośrednim związku nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa, mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym osiąganymi przez podatnika przychodami. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu.

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje czynny zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

WAŻNE

Podstawowym i elementarnym warunkiem odliczenia podatku naliczonego VAT jest aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Prawo do odliczenia a źródło finansowania

Dodatkowo należy wskazać, ze w art. 88 ustawy VAT określono sytuacje w których podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT od dokonanego zakupu. Co jednak istotne przepis ten nie odnosi się do źródła finansowania danego wydatku.

Z treści tego przepisu wynika bowiem, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:

  1. sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący,
  1. transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;
  1. wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności
  2. wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością
  3. wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego (odnoszące się do nieważności czynności) – w części dotyczącej tych czynności;
  1. faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;
  1. wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze – w części dotyczącej tych czynności.

Należy zatem wyprowadzić słuszny wniosek, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, a nie to skąd pochodzą środki przeznaczone na zakup.

Odliczyć zatem można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego. W konsekwencji zarówno od zakupów sfinansowanych dotacją jak i od zakupów sfinansowanych środkami własnymi podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT, pod warunkiem, iż nie wystąpią żadne przesłanki negatywne, o których mowa w art. 88 ustawy o VAT.

WAŻNE

Otrzymanie dotacji na zakup środka trwałego nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej nabycie.

W konsekwencji możemy stwierdzić, że nie ma zatem większego znaczenia czy zakup jest finansowany ze środków własnych, z pożyczki/kredytu czy właśnie z otrzymanej dotacji. W każdym przypadku podatnik zachowuje prawo do odliczenia VAT jeżeli tylko poniesiony wydatek wykazuje związek (bezpośredni lub pośredni) z prowadzoną działalności gospodarczą.

Ulga mieszkaniowa – czy wydatki na spłatę kredytu uprawniają do zwolnienia z PIT?

Opublikowano: 2024-03-18

Sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym nastąpiło nabycie, wiąże się z koniecznością rozliczenia dochodu lub straty. Zysk z takiej transakcji obliguje do opłacenia zryczałtowanego, 19%-towego podatku. Uniknięcie daniny możliwe jest dzięki tzw. uldze mieszkaniowej, której ideą jest przeznaczenie środków ze sprzedaży na własne cele mieszkaniowe. Jeden z wpisów naszego bloga zostanie poświęcony wydatkom remontowym. Z kolei w obecnym artykule skoncentrujemy się na zagadnieniu spłaty kredytu mieszkaniowego i możliwości zakwalifikowania tej operacji jako wydatku na własne cele mieszkaniowe. Czy spłata kredytu daje prawo do ulgi? – szczegóły poniżej.

Wydatki na spłatę kredytu kwalifikujące się do skorzystania z ulgi mieszkaniowej – przegląd przepisów

Przepisy ustawy o PIT w art. 21 ust. 1 pkt 131 definiują pojęcie ulgi mieszkaniowej. W dużym skrócie, dochód z odpłatnego zbycia przeznaczony na własne cele mieszkaniowe w ciągu trzech lat zostanie zwolniony z opodatkowania. Przeznaczenie części środków uzyskanych ze sprzedaży da proporcjonalne zwolnienie z opodatkowania. Dopiero wydatkowanie pełnej kwoty uzyskanej z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat, powoduje zwolnienie z opodatkowania całego dochodu.

W art. 21 ust. 25 zdefiniowano katalog wydatków uznawanych za wydatki na własne cele mieszkaniowe. W punkcie 2 ustawodawca wyspecyfikował „wydatki kredytowe”, kwalifikowane jako wydatki na własne cele mieszkaniowe, tj. wydatki poniesione na:

  1. spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 (m.in. nabycie remont, budowę, przebudowę lokalu mieszkalnego lub nabycie gruntu),
  2. spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia na spłatę kredytu (pożyczki), o którym mowa powyżej – w sytuacji gdy podatnik zaciągnął inny kredyt na spłatę poprzedniego kredytu (np. kredyt refinansowy, czy konsolidacyjny),
  3. spłatę każdego kolejnego kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia na spłatę kredytu (pożyczki), o których mowa powyżej.

Kluczowa jest chronologia – umowa kredytu zawarta po zbyciu nieruchomości nie daje prawa do ulgi mieszkaniowej

Wytłuszczenie powyżej fragmentów przepisu „przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia” było zabiegiem celowym. Dla przykładu odpłatne zbycie mieszkania 25 stycznia oraz zaciągnięcie kredytu 5 lutego na inną nieruchomość, uniemożliwi zakwalifikowanie wydatków na spłatę tego kredytu jako wydatku na własne cele mieszkaniowe.

Powyższą tezę potwierdza m.in. interpretacja indywidualna z dnia 3 października 2023 roku, sygn. 0112-KDSL1-2.4011.313.2023.2.PS, wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Organ interpretacyjny zreasumował stanowisko podatnika w następujący sposób „W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że skoro w przedmiotowej sprawie zaciągnął Pan wraz z małżonką kredyt hipoteczny na zakup domu w dniu 17 marca 2023 r., tj. po dniu uzyskania przychodu ze sprzedaży mieszkania, to wydatkowanie przychodu z odpłatnego zbycia mieszkania na spłatę kredytu hipotecznego na zakup domu nie wypełnia dyspozycji wydatkowania przychodu na własne cele mieszkaniowe, o czym wprost stanowi przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.”

Spłata kredytu zaciągniętego na sprzedawaną nieruchomość a prawo do ulgi mieszkaniowej

Bardzo często podatnicy zaciągają kredyt na daną nieruchomość, w której mieszkają, a część środków z późniejszej sprzedaży tej nieruchomości zostaje przeznaczona na spłatę tego kredytu. Spłata kredytu obciążającego sprzedawaną nieruchomość również może stanowić wydatek uprawniający do zastosowania ulgi mieszkaniowej. Stanowi o tym wprost art. 21 ust. 30a ustawy o PIT: „Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 2, obejmują także wydatki na spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki), zaciągniętego w związku ze zbywaną nieruchomością lub prawem majątkowym na cele określone w ust. 25 pkt 1, w tym także gdy wydatki te odpowiadają równowartości wydatków uwzględnionych w kosztach uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia”.

Na marginesie dodać należy, że powyższa kwestia była przedmiotem sporów pomiędzy podatnikami, a organami podatkowymi. Niejednolita linia orzecznicza sprawiła, że Minister Finansów wydał interpretację ogólną (sygn. DD2.8202.5.2020 z dnia 1 kwietnia 2022 roku dotyczącą przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2021r.). Korzystny przepisy cytowany powyżej pojawił się w ustawie dopiero 1 stycznia 2022r.

Liczą się tylko wydatki na spłatę kapitału i odsetek wyłącznie kredytu bankowego realizującego własne cele mieszkaniowe w terminie 3 lat

Analizując zagadnienie w przedmiocie spłaty kredytu i związanego z tym prawa do skorzystania z ulgi na cele mieszkaniowe końcowo należy zwrócić uwagę jeszcze na cztery istotne detale, których przeoczenie może skutkować koniecznością zapłacenia podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości:

Spłacany kredyt musi być w pełni związany z realizacją własnego celu mieszkaniowego. W przypadku, gdy podatnik zakupi działkę budowlaną, następnie ją sprzeda przed upływem 5 lat, jednak na tej działce nie wybudował domu (choć pierwotnie planował zrealizować takie przedsięwzięcie), wydatki na spłatę kredytu zaciągniętego na przedmiotową nieruchomość nie wypełnią przesłanki do zastosowania ulgi mieszkaniowej. Potwierdza to w szczególności interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.749.2023.2.MR z dnia 24 listopada 2023 roku „Tymczasem, jak wynika z opisu sprawy, w dacie zakupu i sprzedaży działki była ona niezabudowana. Co prawda, wskazał Pan, że celem nabycia działki była budowa domu mieszkalnego, jednakże na działce tej przed sprzedażą nie został wybudowany budynek mieszkalny. W konsekwencji, wydatkowanie przychodu z odpłatnego zbycia w 2023 r. niezabudowanej nieruchomości w części przeznaczonego na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup tej nieruchomości, na której przed sprzedażą faktycznie nie realizował Pan własnych potrzeb mieszkaniowych poprzez budowę na tej nieruchomości budynku mieszkalnego i zamieszkania w nim, nie stanowi wydatku na własne cele mieszkaniowe”.

Kategoria wydatków na własne cele mieszkaniowe nie obejmuje prowizji, czy innych kosztów bankowych związanych np. z wcześniejszą spłatą kredytu. Zatem wydatkiem uprawniającym do ulgi będzie wyłącznie spłata kapitału i odsetek z tytułu zaciągniętego kredytu (przykładowo interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDIL2-1.4011.246.2022.2.MKA z dnia 10 maja 2022r.).

Ulga mieszkaniowa nie obejmuje kredytów udzielanych przez inne podmioty niż banki, czy spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Oznacza, to że wydatki na spłatę kredytów/pożyczek udzielonych np. przez członków rodziny nie wypełniają przesłanek do zastosowania ulgi (przykładowo interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDSL1-2.4011.420.2023.2.PR z dnia 28 listopada 2023r.).

Do wydatków uprawniających do ulgi będą zaliczać się wyłącznie spłacone kredyty/raty w terminie 3 lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło odpłatne zbycie nieruchomości.

Autor- Łukasz Kluczyński

Wycofanie środka trwałego z majątku spółki – VAT oraz PIT

Opublikowano: 2024-03-15

Przedmiotem naszych dzisiejszych rozważań będzie przypadek wycofania środka trwałego ze spółki jawnej do majątków osobistych wspólników. Zastanowimy się z jakimi ewentualnymi konsekwencjami podatkowymi w sferze podatku VAT oraz PIT należy liczyć się w takim przypadku.

Wycofanie środka trwałego z majątku spółki jawnej a podatek PIT

Tytułem wstępu przypomnijmy, że na gruncie podatku dochodowego spółka jawna jest transparentna podatkowo, co oznacza, że podatek od działalności gospodarczej rozliczają wspólnicy proporcjonalnie do udziału w zyskach. Nie zmienia to faktu, że spółka jawna ma zdolność prawną, a zatem może posiadać własny majątek.

Z uwagi na powyższe w momencie kiedy dochodzi do wycofania środka trwałego z majątku spółki jawnej do majątków osobistych wspólników dochodzi do zmiany praw własności. Jednocześnie należy podkreślić, że jeżeli takie przesunięcie ma charakter nieodpłatny to po stronie spółki (a w zasadzie wspólników prowadzących spółkę) nie powstaje przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Co jednak istotne – jak wynika z art. 8 ust. 1 ustawy PIT – przychody z udziału w spółce

u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału). W konsekwencji wycofanie środka trwałego do majątków osobistych wspólników będzie neutralne podaktowo jeżeli wycofanie odbywać się będzie proporcjonalnie do posiadanego udziału.

Na kwestię tą zwrócił uwagę Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 22.07.2019 r., nr 0115-KDIT3.4011.204.2019.2.JŁ, wskazując, że u wspólnikapowstanie przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w sytuacji, gdy otrzyma on nieruchomości wycofane z majątku spółki jawnej do majątku prywatnego o wyższej wartości niż jego udział w spółce. Jeśli wartość nieruchomości nie przekroczy wartości odpowiadającej Jego udziałowi w spółce wówczas nie dojdzie do powstania przychodu z tego tytułu.

Przykład

Z dwuosobowej spółki jawnej o równych udziałach wycofano środek trwały. Środek trwały został w całości przekazany na własność jednego ze wspólników. Taka transakcja byłaby neutralna podatkowo gdyby każdy ze wspólników otrzymał po 50% udziałów. W tym natomiast wypadku po stronie wspólnika otrzymujące środek trwały na wyłączną własność powstaje przychód z nieodpłatnych świadczeń w wysokości wartości środka trwałego ponad jego udział.

Dodajmy też, że po stronie wspólników skutki podatkowe wywoła również ewentualna sprzedaż środka trwałego wycofanego ze spółki. Z treści art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy PIT wynika, że przychodami z działalności gospodarczej są również przychody uzyskane ze sprzedaży tych składników majątku, które zostały z działalności gospodarczej z różnych względów wycofane. Jeżeli jednak między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki majątku zostały wycofane z działalności i dniem ich odpłatnego zbycia upłynęło 6 lat, to przychód ze sprzedaży tych składników majątku nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej.

W konsekwencji aby sprzedaż środka trwałego wycofanego ze spółki jawnej nie generowała konieczności zapłaty podatku wspólnik musi poczekać jeszcze 6 lat licząc od wycofania.

Na koniec wskażmy, że z perspektywy samej spółki jawnej wycofanie środka trwałego oznacza zakończenie jego podatkowej amortyzacji, zaś pozostała nieumorzona wartość początkową nie może stanowić kosztu podatkowego.

WAŻNE

Wycofanie środka trwałego ze spółki jawnej do majątku wspólników będzie neutralne podatkowo jeżeli każdy ze wspólników nabędzie udział w rzeczy proporcjonalnie do swojego udziału w zysku spółki. W przypadku nierównych proporcji może pojawić się przychód z nieodpłatnych świadczeń.

Wycofanie środka trwałego z majątku spółki na gruncie podatku VAT

Przechodząc na grunt podatku VAT należy przede wszystkim zaznaczyć, że w zakresie tego podatku spółka jawna nie jest transparentna podatkowo. To spółka – a nie jej wspólnicy – jest podatnikiem podatku VAT i to ona dokonuje rozliczeń w tym zakresie.

Odnośnie okoliczności nieodpłatnego wycofania środka trwałego z majątku spółki należy zwrócić uwagę na treść art. 7 ust. 2 ustawy VAT, który podaje, że za odpłatną dostawę towarów uznaje się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

a. przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

b. wszelkie inne darowizny

– jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Jak wynika z powyższych uregulowań, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, w tym także wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.

Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, to nieodpłatne przekazanie bez względu na cel, na który zostały one przekazane, nie podlega opodaktowaniu.

W tym schemacie należy zatem rozważyć czy spółka jawna miała prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytuły wydatku na zakup środka trwałego. Jeżeli odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna to wycofanie środka trwałego będzie po stronie spółki jawnej podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

WAŻNE

Neutralne na gruncie podatku VAT będzie wycofanie środka trwałego ze spółki jawnej do majątku wspólników w sytuacji gdy spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu środka trwałego.

Przypadek wycofania środka trwałego z majątku spółki jawnej może wywoływać różne skutki podatkowe. Jak widać z przedstawionej analizy nie jest wykluczone, że takie zdarzenie będzie neutralne zarówno w ramach podatku PIT jak i podatku VAT. Każdorazowo należy jednak dokonać oceny konkretnego stanu faktycznego oraz warunków na jakich następuje wycofanie.