KSeF – duże zmiany w fakturach korygujących. Likwidacja not korygujących

Krajowy System e-Faktur (KSeF) stanie się niedługo obowiązkiem dla wszystkich przedsiębiorców. Istotna zmiana jawi się między innymi na gruncie faktur korygujących. Dobrze znane i stosowane w praktyce zasady korygowania faktur zostaną zastąpione przez nowe regulacje.

Dotychczasowe i nowe zasady korygowania faktur in minus – w teorii będzie łatwiej

KSeF jest systemem teleinformatycznym, do którego będą trafiać niemal wszystkie faktury wystawiane przez krajowych podatników, w tym również faktury korygujące. Nabywca po zalogowaniu się do systemu (lub jakiejkolwiek aplikacji/programu zintegrowanego z KSeF) będzie mieć wgląd do faktur zakupowych. W teorii każda faktura wystawiona przy użyciu KSeF niemal na pewno trafi do nabywcy. Pojęcie „w teorii” celowo zostało zastosowane – faktura trafi do KSeF o ile sprzedawca ją prześle do systemu zamieszczając odpowiedni NIP nabywcy na dokumencie.

Jeśli sprzedawca wystawi fakturę korygującą za pośrednictwem KSeF i zamieści prawidłowy identyfikator nabywcy (NIP), wówczas ten nabywca z pewnością otrzyma korektę. Ustawodawca uznał więc, że dotychczasowy obowiązek posiadania dodatkowej dokumentacji, z której wynika uzgodnienie warunków korekty in minus jest zbędny. Wystawienie korekty in minus i przesłanie jej do KSeF, da sprzedawcy prawo do obniżenia podatku należnego o wartość korekty bez konieczności spełniania jakichkolwiek dodatkowych obowiązków.

Korekty in minus poza KSeF nadal z potwierdzeniem

Przypomnijmy jednak, że istnieją wyjątki od obowiązku wystawiania faktur za pośrednictwem KSeF z powodu np. awarii, czy niedostępności systemu. Szczegółowo na ten temat pisaliśmy wcześniej na łamach naszego bloga (https://www.taxe.pl/blog/1930/ksef-2024-procedura-wystawiania-faktur-w-okresie-awarii-lub-niedostepnosci-systemu/).

Wyemitowanie faktury korygującej poza KSeF wiązać się będzie z koniecznością posiadania potwierdzenia otrzymania korekty przez nabywcę celem pozyskania uprawnienia do obniżenia podatku należnego. Ustawodawca powrócił po latach do prostego warunku posiadania potwierdzenia otrzymania korekty i zlikwidował dość zawiły przepis traktujący o dokumentacji, z której wynika uzgodnienie warunków korekty z nabywcą. W niektórych sytuacjach nie do końca było wiadomo czy zgromadzona dokumentacja w pełni koresponduje z przepisami. Wraz z wejściem KSeF podatnicy ponownie zyskają jasną i prostą regulację dot. korekt.

Faktury, w tym faktury korygujące, wystawione w okresie awarii, czy niedostępności KSeF będą obowiązkowo przesyłane odpowiednio nie później niż w terminie 7 dni roboczych od zakończenia awarii lub nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu zakończenia okresu niedostępności. Jeżeli podatnik wyśle fakturę korygującą do KSeF przed otrzymaniem potwierdzonej korekty, wówczas wraz z momentem przesłania faktury do KSeF może dokonać obniżenia podatku należnego.

ISTOTNE:

W tym miejscu należy podkreślić, że pozostałe faktury wystawione poza KSeF, bez obowiązku ich przesyłania do KSeF (np. faktury korygujące wystawione na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej) również wymagać będą tradycyjnej formy potwierdzenia odbioru dokumentu przez nabywcę.

Warunku posiadania potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługi nie stosuje się w przypadku gdy podatnik nie uzyskał potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługi mimo udokumentowanej próby doręczenia faktury korygującej i z posiadanej dokumentacji wynika, że nabywca towaru lub usługi wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi na fakturze korygującej.

Wyjątek: korekty na rzecz podatników nie posiadających siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce

Krajowi przedsiębiorcy będą zobligowani do wystawiania faktur na rzecz zagranicznych firm w KSeF, choć Ci ostatni nie będą korzystać z systemu e-Faktur. Polski ustawodawca nie ma bowiem prawa „zmuszać” zagranicznych firm do korzystania z KSeF.

Może więc zdarzyć się sytuacja, w której krajowy podatnik wystawi fakturę korygującą na rzecz podatnika nieposiadającego siedziby działalności ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju lub nieposiadającego takiej siedziby, który posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju nie uczestniczy w transakcji nabycia. Taki podatnik nie odbierze korekty za pośrednictwem KSeF, stąd obniżenie podatku należnego będzie wymagać również otrzymania potwierdzenia dostarczenia korekty do nabywcy w tradycyjnej formie.

Jest to jedyny wyjątek, gdzie korekta obowiązkowo powinna znaleźć się w KSeF, jednak obniżenie podatku należnego uzależnione będzie od posiadania potwierdzenia otrzymania korekty.

Obniżenie podatku naliczonego u nabywcy na analogicznych zasadach

Celem zapewnienia jednolitych reguł korygowania podatku VAT oraz zapewnienia zasady neutralności tego podatku, ustawodawca zaimplementował analogiczne reguły na gruncie obniżania podatku naliczonego po stronie nabywcy.

Nabywca towaru/usługi obniży więc kwotę podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym sprzedawca wystawi fakturę korygującą za pośrednictwem KSeF. Jeżeli z pewnych przyczyn faktura korygująca zostanie wystawiona w formie tradycyjnej, wówczas kluczowy będzie moment otrzymania dokumentu przez nabywcę.

Tak samo w przypadku, gdy sprzedawca po ustaniu przeszkód technicznych prześle korektę do KSeF, a nabywca jeszcze nie otrzymał dokumentu w formie tradycyjnej, wówczas obniżenia podatku naliczonego dokona w rozliczeniu za okres, w którym korekta zostanie zarejestrowana w KSeF i zostanie przydzielony jej numer identyfikujący tę fakturę.

Obowiązkowy KSeF bez not korygujących

Ideą KSeF jest zamknięcie obiegu dokumentów sprzedaży/zakupu. Co za tym idzie niemal każdy dokument emitowany na rzecz podatnika co do zasady ma znajdować się w KSeF, a dokumenty mają być jednolite. Z tego powodu ustawodawca zdecydował się na likwidację not korygujących, które od zawsze cechowały się dość dużą swobodą co do formy i treści dokumentu. Uchylono w całości art. 106k ustawy o VAT traktujący o notach korygujących, stąd jakiekolwiek pomyłki wymagać będą każdorazowo wystawienia faktury korygującej.

Korygowanie faktur pierwotnych wystawionych przed obowiązkowym KSeF

Część podatników może zastanawiać się, czy faktury pierwotne wystawione przed obowiązkiem stosowania KSeF należy korygować korektą tradycyjną, czy też korektą w formie faktury ustrukturyzowanej przesyłanej do KSeF. Wejście w życie obligatoryjnego KSeF wymusza wystawianie za pośrednictwem KSeF korekt, również do faktur wystawionych w formie tradycyjnej. Wynika to z przepisów przejściowych i uzasadnienia do projektu ustawy: Przy użyciu KSeF będą wystawiane także faktury korygujące. Faktury korygujące wystawione po wejściu w życie niniejszej ustawy – bez względu na to, czy pierwotne faktury zostały wystawione przy użyciu KSeF czy poza KSeF (w związku z tym, że zostały wystawione przed wejściem przepisów o obligatoryjnym e-fakturowaniu), jeśli są wystawione przez podatnika posiadającego siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, gdy to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej uczestniczy w transakcji, będą wystawiane w KSeF.

Z przepisów przejściowych wynika ponadto, że do korekt wystawionych w formie tradycyjnej przed wejściem w życie obowiązku KSeF, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym.

autor Łukasz Kluczyński

Zmiana przeznaczenia pojazdu a korekta VAT odliczonego od pierwszej rat leasingowej

W sytuacji gdy leasingowany pojazd jest wykorzystywany wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej podatnik ma prawo do dokonania pełnego odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej ratę leasingową. Tu jednak pojawia się pytanie czy w przypadku gdy dochodzi do zmiany przeznaczenia konieczne jest dokonanie korekty kwoty podatku naliczonego. Poniżej przedstawiamy wyjaśnienie tej kwestii.

Odliczenie VAT od wydatków na leasing pojazdu

Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 86a ust. 1 ustawy VAT podatnik ma prawo do odliczenia 50% kwoty podatku naliczonego w związku z wydatkami na pojazd samochodowy. Przepis ten dotyczy odliczenia podatku VAT w związku z pojazdami samochodowymi przeznaczonymi do użytku „mieszanego”, tj. zarówno do celów związanych z działalnością gospodarczą, jak i do celów niezwiązanych z tą działalnością. W takim przypadku prawo do odliczenia podatku VAT stosuje się odpowiednio w wysokości 50% kwoty podatku VAT.

W myśl art. 86a ust. 2 ustawy – do wydatków związanych z pojazdami samochodowymi zalicza się wydatki dotyczące:

  1. nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych;
  2. używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową, inne niż wymienione w pkt 3;
  3. nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.

Jednocześnie ograniczenie wynikające z art. 86a ust. 1 ustawy VAT nie ma zastosowania jeżeli pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Przykładowo jeżeli podatnik wykorzystuje samochód tylko na potrzeby firmowe, prowadzi stosowną ewidencję przebiegu pojazdu oraz złoży informacje VAT-26 to ma prawo do odliczenia 100% kwoty podatku VAT określonego na fakturze.

WAŻNE

Wykorzystywanie leasingowanego pojazdu wyłącznie do celów firmowych daje prawo do pełnego odliczenia podatku VAT wynikającego z faktury dokumentującej ratę leasingu.

Zasady korekty podatku naliczonego w związku z pojazdem samochodowym

Przepisy ustawy VAT określają również sytuacje w których podatnik zobowiązany jest do dokonania korekty (odpowiednio in plus lub in minus) podatku naliczonego w sytuacji gdy dochodzi do zmiany przeznaczenia pojazdu.

Otóż w myśl art. 90b ust. 1 ustawy VAT w przypadku gdy w ciągu 60 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym odpowiednio nabyto, dokonano importu lub oddano do używania pojazd samochodowy:

  1. wykorzystywany do celów firmowych – nastąpi zmiana jego wykorzystania na wykorzystywanie do celów działalności gospodarczej i do celów innych niż działalność gospodarcza podatnik jest obowiązany do dokonania korekty kwoty podatku naliczonego odliczonej przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego pojazdu;
  2. w odniesieniu do którego kwotę podatku naliczonego stanowiła kwota, o której mowa w art. 86a ust. 1, nastąpi zmiana jego wykorzystywania na wykorzystywanie wyłącznie do działalności gospodarczej, podatnik jest uprawniony do dokonania korekty kwoty podatku naliczonego odliczonej przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego pojazdu.

Na potrzeby korekty, o której mowa, uznaje się, że pojazd samochodowy odpowiednio nie jest już wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej albo jest wykorzystywany wyłącznie do takiej działalności począwszy od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana jego wykorzystywania. Korekty tej dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła zmiana, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty.

Przykładowo jeżeli podatnik odliczy pełen a następnie w okresie korekty (tj. w okresie 60 miesięcy) dojdzie do zmiany przeznaczenia pojazdu to podatnik jest zobligowany do dokonania korekty zmniejszającej kwotę odliczonego podatku naliczonego.

System korekty podatku naliczonego nie dotyczy opłat leasingowych

Co jednak istotne z treści art. 90b ustawy VAT wynika, że systemowi korekt podlegają tylko wydatki z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia pojazdu.

Należy zwrócić uwagę, że leasing operacyjny jest umową, na podstawie której leasingobiorca nabywa jedynie prawo do korzystania z przedmiotu leasingu, a formą wynagrodzenia za powyższą usługę jest czynsz. Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług leasing operacyjny jest usługą, zdefiniowaną w art. 8 ustawy. Po zakończeniu umowy leasingu jednym z wariantów jest sprzedaż przedmiotu umowy leasingobiorcy, opcja wykupu jest uprawnieniem, z którego leasingobiorca może, lecz nie musi skorzystać.

Zatem w świetle art. 90b ust. 1 ustawy wydatki związane z używaniem pojazdu na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu (operacyjnego) lub innej umowy o podobnym charakterze, nie podlegają korekcie. Odliczenie tych wydatków odbywa się bowiem na bieżąco (a nie jak przy nabyciu „na własność” – jednorazowo, „z góry”), zatem istnieje możliwość weryfikowania tego odliczania na bieżąco – w miesiącu dokonania zmiany przeznaczenia pojazdu Wnioskodawca winien dokonać zmiany zasad odliczania wysokości podatku.

Wobec powyższego jeżeli podatnikowi przysługiwać będzie prawo do odliczenia całego podatku naliczonego od rat leasingowych w okresie, gdy będzie użytkował pojazd samochodowy na podstawie umowy leasingu operacyjnego i będzie wykorzystywał go wyłącznie do działalności gospodarczej, a następnie zmieni jego przeznaczenie i pojazd ten będzie wykorzystywany do działalności „mieszanej” – wówczas, po zmianie przeznaczenia, podatnik będzie uprawniony do odliczenia podatku naliczonego z tytułu opłat leasingowych w wysokości 50% podatku wykazanego na fakturze.

W tej sytuacji zmiana sposobu użytkowania tego samochodu nie spowoduje konieczności dokonania korekty odliczenia podatku naliczonego za okresy rozliczeniowe przed zmianą przeznaczenia.

Stanowisko to potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 6.02.2020 r., nr 0113-KDIPT1-3.4012.824.2019.1.OS:

„Reasumując, w związku ze złożoną informacją o zmianie wykorzystania samochodu osobowego w leasingu Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do sporządzenia korekty podatku VAT naliczonego od czynszu inicjalnego oraz miesięcznych opłat leasingu za okres od dnia poniesienia pierwszego wydatku związanego z pojazdem do dnia złożenia aktualizacji deklaracji VAT-26.”

WAŻNE

Zmiana przeznaczenia leasingowanego pojazdu z celów firmowych na cele mieszane nie wiąże się z koniecznością dokonywania korekty podatku odliczonego od rat leasingowych przed zmianą przeznaczenia.

W świetle powyższych wyjaśnień należy zatem podkreślić, że określony w art. 90b ustawy VAT system korekty związany ze zmianą przeznaczenia obejmuje jedynie VAT odliczony w związku z nabyciem, importem lub wytworzeniem pojazdu. W żadnej z tych kategorii nie mieści się natomiast wydatek na opłaty związane z leasingiem pojazdu.

Autor Marcin Sądej

Prawo do odliczenia VAT z faktur sprzed rejestracji jako czynny podatnik VAT i bez NIP nabywcy

Osoba fizyczna która zamierza rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej może ponosić pewne wydatki jeszcze przed formalną rejestracją. W związku z tym pojawia się pytanie czy możliwe jest odliczenie podatku VAT z faktury niezawierającej NIP kupującego, która została wystawiona jeszcze przed rejestracją jako podatnik VAT.

Rejestracja dla celów podatku VAT a prawo do odliczenia

Elementarnym prawem podatnika podatku VAT jest prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w cenie nabywanych towarów oraz usług, które są wykorzystywane do celów opodatkowanej działalności gospodarczej.

Warto podkreślić, że ustawa VAT nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Prawo do odliczenia nie jest zatem związane z faktycznym wykonaniem czynności opodatkowanej już w tym samym okresie rozliczeniowym.

Jednocześnie jednak ustawa VAT określa przypadki w których podatnik nie ma prawa do odliczenia. Otóż zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest więc związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Natomiast dla realizacji tego prawa konieczne jest m.in. posiadanie statusu podatnika VAT czynnego.

Uzyskanie statusu podatnika VAT czynnego odbywa się poprzez złożenie zgłoszenia rejestracyjnego, tj. złożenia w urzędzie skarbowym druku VAT-R. Z tym momentem podmiot uzyskuje formalne znamiona statusu podatnika podatku od towarów i usług i od tego dnia przysługuje mu prawo do odliczania podatku naliczonego od dokonywanych zakupów, które przeznaczone są do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Chociaż – jak wynika z art. 96 ust. 1 ustawy VAT – rejestracji na potrzeby podatku VAT należy dokonać przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej to jednak organy podatkowe akceptują możliwość złożenia zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R z datą wsteczną.

Ustawa o VAT nie pozbawia podatnika prawa do dokonania odliczenia podatku VAT od zakupów poczynionych w czasie, gdy nie widniał on w rejestrze podatników podatku od towarów i usług, o ile występują przesłanki, że zakupione towary i usługi będą wykorzystywane do bieżącej (lub przyszłej) działalności opodatkowanej.

Status podatnika podatku VAT nie jest uzależniony od przesłanek o charakterze formalnym. Powstanie prawa do odliczenia nie zależy od formalnego uznania statusu podatnika przez organy podatkowe.

WAŻNE

Dokonanie zakupów przed datą rejestracji jako podatnik VAT czynny nie pozbawia prawa do odliczenia podatku naliczonego o ile nabyte towary lub usługi są lub będą wykorzystywane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Warunkiem jest jednak złożenie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R ze wskazaniem daty wstecznej.

Prawo do odliczenia podatku VAT z faktury niezawierającej NIP nabywcy

Jak wynika z treści art. 106e ust. 1 pkt 5 ustawy VAT jednym z obowiązkowych elementów faktury jest wskazanie numeru identyfikacyjnego nabywcy. W związku z tym problematyczne staje się ustalenie czy podatnik ma prawo do odliczenia VAT jeżeli faktura nie zawiera takiego numeru.

Ponownie należy wskazać, ze prawo do odliczenia podatku naliczonego jest przede wszystkim prawem materialnym. Przyjęcie takiego założenia powoduje, że ewentualne braki formalne nie mogą w sposób definitywny pozbawić podatnika prawa do odliczenia jeżeli są spełnione warunki określone w art. 86 ust. 1 ustawy VAT tzn. występuje związek zakupu z czynnościami opodatkowanymi.

Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 21.02.2024r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.741.2023.3.RG, jeżeli w fakturach dokumentujących transakcje występują wadliwości które, co prawda powodują, że faktura nie odpowiada wymogom określonym w przepisach, jednakże same w sobie nie wpływają na przedmiot i podstawę opodatkowania, to należy uznać, że nie ma podstawy do kwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tych faktur, wyłącznie z powodu tych braków. Natomiast nie można uznać za prawidłową fakturę, w przypadku gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami.

Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego ma znaczenie to w jakim charakterze podmiot dokonuje zakupu, czy jako konsument, czy też jako podatnik VAT. Jeżeli podmiot w momencie dokonywania zakupu występuje w charakterze podatnika to tym samym zachowuje prawo do odliczenia.

W świetle powyższych wyjaśnień możemy zatem stwierdzić, że jeżeli na podstawie posiadanej faktury jest możliwa identyfikacja nabywcy jako podatnika podatku VAT (zakupione towary są wykorzystywane wyłącznie do czynności opodatkowanych) to mimo nieumieszczenia numeru NIP, odbiorcy faktury przysługuje Pani prawo do odliczenia podatku naliczonego.

WAŻNE

Brak wskazania w treści faktury numeru NIP nabywcy nie pozbawia go prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Przedmiotem naszych dzisiejszym rozważań była kwestia uchybień formalnych z perspektywy prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wskazać należy, że braki formalne – które mogą zostać uzupełnione lub skorygowane – nie mogą w sposób kategoryczny wykluczyć prawo odliczenia VAT. Możliwość odliczenia podatku naliczonego jest fundamentalnym prawem podatnika, które nie może być ograniczane względami natury formalnej.

Autor Marcin Sądej

Wakacje składkowe 2024 dla przedsiębiorców – czym są i jak z nich skorzystać

Ustawa z dnia 9 maja 2024 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw przeszła kompletną ścieżkę legislacyjną i 13 czerwca 2024r. weszła do porządku prawnego (Dz.U. 2024 poz. 863). Jednym z kluczowych założeń ustawy są tzw. „wakacje składkowe”, które mają stanowić dla przedsiębiorców ulgę w opłacaniu składek ZUS. Poniżej prezentujemy jej główne założenia.

Dzięki wakacjom składkowym przedsiębiorcy nie zapłacą składek za jeden miesiąc w roku kalendarzowym

Zasadniczą ideą omawianej ulgi jest zwolnienie przedsiębiorców z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe (pod warunkiem podlegania pod dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) za jeden wybrany miesiąc kalendarzowy danego roku. Skorzystanie z preferencji możliwe jest wyłącznie poprzez wystosowanie wniosku przez płatnika co oznacza, że brak obowiązku opłacania składek nie będzie zautomatyzowany. Zwolnienie z obowiązku opłacania składek dotyczy wyłącznie wskazanych powyżej ubezpieczeń oraz funduszu pracy i funduszu solidarnościowego. Przedsiębiorcy będą bezwzględnie zobowiązani do opłacenia składki zdrowotnej.

Brak obowiązku opłacania składek za dany miesiąc nie ogranicza w żaden sposób działalności przedsiębiorcy jak np. podczas zawieszenia. Podczas korzystania z wakacji składkowych możliwe jest więc swobodne prowadzenie firmy co wynika m.in. z uzasadnienia do projektu ustawy. Co również istotne, składki za miesiąc objęty zwolnieniem finansowane będą z budżetu państwa. Skorzystanie z wakacji składkowych nie pozbawi więc przedsiębiorcy prawa do ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, czy też przypisu składek na poczet przyszłej emerytury/renty. Mówiąc w skrócie, uprawnienie do ewentualnych świadczeń pozostanie bez uszczerbku dla płatnika. Podstawę wymiaru składek za miesiąc objęty zwolnieniem stanowić będzie najniższa dla danego ubezpieczenia podstawa w ramach danego kodu ubezpieczenia (duży ZUS, preferencyjny ZUS lub mały ZUS plus).

ISTOTNE:

Od przychodu/dochodu odliczyć można składki zapłacone, stąd składki objęte zwolnieniem nie będą pomniejszać przychodu/dochodu podatnika.

Pierwsze wakacje składkowe dopiero pod koniec roku

Uchwalenie ustawy w czerwcu 2024r. niestety nie uprawnia do wnioskowania o wakacje składkowe od razu z uwagi na art. 9 ustawy zmieniającej, który stanowi, że ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 4 miesięcy od dnia ogłoszenia (poza jednym przepisem, który jest nieistotny dla omawianego zagadnienia). Skuteczne wnioskowanie o zwolnienie ze składek możliwe jest dopiero w listopadzie 2024r. w zakresie składek za grudzień 2024r.

Zgodnie z przepisami ustawy, wniosek składa się w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc, za który płatnik ma być objęty zwolnieniem. W grudniu 2024r. możliwe będzie więc wnioskowanie o zwolnienie z opłacania składek za styczeń 2025r.

Zwolnienie ze składek tylko dla mikroprzedsiębiorców i to pod pewnymi warunkami

Preferencja w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek ZUS obwarowana jest kilkoma warunkami. Przede wszystkim z ulgi mogą skorzystać mikroprzedsiębiorcy, którzy w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku zgłaszali do ubezpieczeń emerytalnych, rentowych i wypadkowego lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż dziesięciu ubezpieczonych. Ponadto zwolnienie przewidziane jest wyłącznie dla przedsiębiorców prowadzących działalność o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. dla przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych. Z wakacji składkowych nie skorzystają więc twórcy/artyści, podmioty prowadzące działalność w ramach wolnych zawodów, czy też wspólnicy jednoosobowych spółek z o.o. oraz wspólnicy, akcjonariusze, czy komplementariusze innych spółek. Ponadto płatnik musi spełnić pozostałe warunki ustawowe do których zalicza się:

  • limit przychodów: w ostatnich 2 latach kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku lub w co najmniej jednym roku z 2 ostatnich lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekroczył równowartości w złotych 2 milionów euro,
  • niewykonywanie usług dla byłego pracodawcy: ze zwolnienia może skorzystać ubezpieczony, który w roku kalendarzowym poprzedzającym rok złożenia wniosku oraz w okresie od początku roku kalendarzowego złożenia wniosku do dnia złożenia tego wniosku nie wykonywał pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku kalendarzowym rozpoczęcia działalności gospodarczej lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej;
  • podleganie pod ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku.

Wnioski mogą być składane wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem profilu informacyjnego PUE ZUS.

ISTOTNE:

Zwolnienie z obowiązku opłacania składek dotyczy wyłącznie składek przedsiębiorcy (wakacje składkowe nie dotyczą składek opłacanych za pracowników/zleceniobiorców).

Oświadczenia i załączniki niezbędne do prawidłowego złożenia wniosku

Oprócz podstawowych danych niezbędnych do skutecznego złożenia wniosku takich jak dane identyfikacyjne, czy wskazanie miesiąca, który ma być objęty zwolnieniem konieczne będzie złożenie dodatkowych oświadczeń zakresie:

  • spełnienia warunków, które zostały wskazane w poprzednim podrozdziale (tj. liczba ubezpieczonych, warunek przychodowy, oświadczenie o niewykonywaniu pracy dla byłego pracodawcy) oraz
  • pomocy de minimis jaką przedsiębiorca otrzymał w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku (w postaci zaświadczeń), albo oświadczenie o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie oraz innych informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis.

Powyższe oświadczenia składane będą pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Reasumując do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek niezbędne będzie dołączenie dość rozbudowanego załącznika dotyczącego pomocy de minimis, którą jest np. jednorazowa amortyzacja limitowana kwotą 50 000 euro. Ponadto skorzystanie ze zwolnienia będzie wiązało się z obowiązkiem prawidłowego zadeklarowania składek ZUS na deklaracji rozliczeniowej jako składki finansowane przez budżet państwa. Płatnicy muszą więc dodatkowo zwrócić uwagę na odmienny niż zazwyczaj sposób raportowania składek ubezpieczeniowych w deklaracji DRA/RCA.

Autor Łukasz Kluczyński

Czy można zatrzymać i wznowić amortyzowanie środka trwałego?

Przedsiębiorcy szukają różnych możliwości optymalizacji ponoszenia kosztów względem osiąganych przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.

W skutek zaistniałych zdarzeń gospodarczych przedsiębiorca czasem jest zmuszony do zaprzestania dokonywania amortyzacji środków trwałych. Niekiedy po zaprzestaniu dokonywania odpisów amortyzacyjnych istnieje możliwość wznowienia amortyzacji. Jednak może to nastąpić tylko w niektórych sytuacjach. Jakich?

Co to jest środek trwały

W nawiązaniu do art. 22a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 zwanej dalej ustawą o PIT) składnik majątku który jest środkiem trwałym powinien charakteryzować się poniższymi cechami:

  • stanowi własność lub współwłasność podatnika,
  • zostały nabyty lub wytworzony we własnym zakresie,
  • przewidywany okres jego używania jest dłuższy niż rok,
  • jest on kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania,
  • jest wykorzystywany przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą,
  • może być oddany do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu (lub używany na podstawie tych umów – jest to wtedy obcy środek trwały).

Składnikiem majątku będącym środkiem trwałym może być nieruchomość, samochód, komputer, ksero, maszyna produkcyjna, ciągnik rolniczy, wiele wiele innych składników.

Zaprzestanie amortyzacji środka trwałego

Przedsiębiorca który zakupi składnik majątku spełniający cechy środka trwałego i zdecyduje lub będzie miał obowiązek wprowadzić go do ewidencji środków trwałych – ma o wyboru:

  1. dokonać jednorazowej amortyzacji oczywiście jeżeli dany środek trwały kwalifikuje się do tego,
  2. dokonać amortyzacji rozłożonej w czasie według przyjętej metody i właściwej stawki amortyzacji.

W toku prowadzonej działalności gospodarczej nie raz okazuje się, iż na skutek różnych okoliczności przedsiębiorca jest zmuszony do zaprzestania dokonywania amortyzacji rozłożonej w czasie.

Ustawodawca w art. 22c ustawy o PIT określa, iż zaprzestanie amortyzacji może mieć miejsce tylko w konkretnych przypadkach. Mowa tu o:

  • zawieszeniu działalności gospodarczej,
  • zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej (likwidacja, upadłość, inne),
  • zaprzestaniu wykonywania działalności w której dany środek trwały był używany (zaprzestanie produkcji, zamknięcie jednego z oddziałów firmy),
  • przeznaczeniu środka trwałego do sprzedaży,
  • przeznaczeniu środka trwałego do likwidacji, utylizacji itp.,
  • przekwalifikowanie środka trwałego,
  • wycofanie środka trwałego np. przeznaczenie na cele osobiste,
  • po prostu po zakończeniu okresu amortyzacji,
  • inne przypadki.

ISTOTNE:

Środki trwałe w stosunku do których zaprzestano amortyzacji nie będą podlegać dokonywania odpisów amortyzacyjnych od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło jedno z ww. zdarzeń.

Powyżej była mowa jedynie o definitywnym zaprzestaniu dokonywania amortyzacji danego środka trwałego.

Co jednak gdy zaprzestanie amortyzacji dotyczy tylko określonego odcinka czasu?

Zaprzestanie i wznowienie amortyzacji środka trwałego

Jednym z przykładów wymogu zaprzestania dokonywania odpisów amortyzacyjnych w koszty firmy jest zawieszenie działalności gospodarczej.

W miesiącu odwieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca ma możliwość wznowienia ujmowania odpisów amortyzacyjnych w koszty firmy.

Na tym jednak się nie kończy. Występuje szereg innych przypadków w których ma miejsce zaprzestanie a za jakiś czas wznowienie amortyzacji środka trwałego.

Innym przypadkiem w którym następuje zaprzestanie amortyzacji jest śmierć przedsiębiorcy będącym spadkodawcą. Z kolei spadkobiorca który nabywa spadek ma prawo pod pewnymi warunkami do kontynuacji odpisów amortyzacyjnych nabytego w spadku środka trwałego. Spadkobierca wprowadzając do swojej firmy do ewidencji środków trwałych dany składnik majątku ustala wartość początkową z dnia nabycia (otrzymania spadku) danego środka trwałego ale kontynuuje zasady amortyzacji przyjęte przez spadkodawcę a więc metodę amortyzacji oraz stawkę amortyzacji.

Jeszcze innymi okolicznościami w których następuje zaprzestanie amortyzacji środka trwałego jest przeniesienie danego składnika majątku z firmy jednego małżonka do firmy drugiego małżonka pomiędzy którym panuje wspólność majątkowa. Mówi o tym art. 22g ust. 13 pkt 5 ustawy o PIT.

Małżonek przejmujący środek trwały wznawia już w swojej firmie dokonywanie amortyzacji środków trwałych posługując się danymi z ewidencji środków trwałych swojego małżonka. Małżonek przejmujący środek trwały wznawia w swojej firmie dokonywanie odpisów amortyzacyjnych poprzez kontynuację dotychczas prowadzonej amortyzacji.

Niekiedy zdarza się sytuacja w której spółka osobowa ulega likwidacji. Jeżeli na skutek likwidacji wspólnik tej spółki otrzyma środki trwałe to ma obowiązek kontynuować amortyzację. To oznacza, że wspólnik spółki osobowej likwidowanej np. cywilnej, który wprowadza środek trwały otrzymany na skutek likwidacji tej spółki do ewidencji środków trwałych w swojej działalności – posługuje się ustaleniami widniejącymi w ewidencji środków trwałych w spółce likwidowanej. Mówi o tym przepis art. 22g ust. 14c ustawy o PIT.

Warto w tym miejscu odnieść się jeszcze do tzw. aportu. Otrzymanie aportem (wkładem niepieniężnym) środka trwałego do prowadzonej działalności w formie spółki osobowej będzie skutkowało kontynuacją amortyzacji na podstawie ewidencji podmiotu wnoszącego ten środek trwały. Warunkiem jest jednak to, że środek trwały wniesiony aportem był wcześniej amortyzowany. Mówi o tym art. 22g ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o PIT.

0% stawka amortyzacji środka trwałego

Fiskus wciąż zezwala na obniżenie stawki amortyzacyjnej do 0% wobec posiadanych na stanie w firmie środków trwałych.

Pamiętając o art. 22i ust. 5 ustawy o PIT podatnicy mogą obniżać stawki amortyzacyjne (podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych) dla poszczególnych środków trwałych.

Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.

Zatem przedsiębiorca może obniżyć stawkę amortyzacji do 0%. Warto jednak mieć na uwadze aby podatnik dysponował jakimś racjonalnym uzasadnieniem zastosowania tego typu stawki amortyzacyjnej. Dlaczego? Skoro prawodawca tego nie wymaga?

Warto podać tu inny przykład. Ustawodawca nie wymaga też od pewnego czasu ujęcia na fakturach numerów rejestracyjnych pojazdów, których ten wydatek dotyczy. Niemniej w późniejszym czasie podatnikowi będzie ciężko udowodnić, że dany wydatek dotyczy akurat tego pojazdu a nie np. prywatnego czy jeszcze innego używanego w firmie. Monitoring przy firmach przechowuje wideo tylko przez określony czas. Numer rejestracyjny wpisany jeszcze przez sprzedawcę stanowi jednak choć minimalne potwierdzenie, że dany wydatek dotyczył tego a nie innego pojazdu.

Podobnie podatnicy powinni podejść do zastosowania stawki amortyzacyjnej 0%.

ISTOTNE:

Obniżenie stawki amortyzacyjnej do 0% powoduje wydłużenie okresu amortyzacji środka trwałego.

Warto końcowo wspomnieć, iż 0% stawka amortyzacyjna jest dostępna dla danego środka trwałego pod warunkiem korzystania przez przedsiębiorcę z liniowej metody amortyzacji tego środka trwałego.

Wynajem nieruchomości a stawki VAT

Wielu przedsiębiorców posiada przynajmniej jedną dodatkową nieruchomość mieszkalną lub niemieszkalną, którą ma zamiar wynająć o ile już tego nie robi.

Wynajem nieruchomości wiąże się m.in. z obowiązkiem prawidłowego opodatkowania właściwą stawką VAT albo zastosowaniem odpowiedniego zwolnienia jeśli takowe wchodzi w grę.

Od czego więc zależy kwestia zastosowania stawki 23% albo 8% do wynajmu nieruchomości? Od czego zależy z kolei zastosowanie zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT wynajmu nieruchomości? Odpowiedzi udzielono w niniejszej publikacji.

Wynajem nieruchomości

Wynajem nieruchomości czy to mieszkalnych czy niemieszkalnych to częste czynności podejmowane przez przedsiębiorców ale także przez osoby prywatne czyli osoby fizyczne nieprowadzące żadnej działalności gospodarczej.

Najważniejsze w tej sytuacji jest ustalenie stanu faktycznego danego wynajmu. Błędne ustalenie stanu faktycznego może wiązać się m.in. z zastosowaniem nieprawidłowej stawki VAT.

Warto też zaznaczyć, iż na mocy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 zwanej dalej ustawą o VAT) na potrzeby podatku VAT pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Wynajem nieruchomości (prywatnej) niezależnie czy jest dokonywana przez osobę nieprowadzącą działalności czy przez podatnika prowadzącego działalność to zawiera się w powyższej definicji. To oznacza, że najem w działalności czy poza nią nieruchomości mieszkalnych (komercyjnych) obejmuje podatek VAT pomimo tego, że np. najem prywatny może korzystać ze zwolnienia z VAT.

Mówi o tym m.in. interpretacja indywidualna z 18 sierpnia 2023 r., sygn. 0112-KDIL1-2.4012.303.2023.1.ID wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

W interpretacji tej Dyrektor KIS mówi, że „(…) Biorąc pod uwagę art. 15 ust. 2 ustawy o VAT należy stwierdzić, że świadczenie usług najmu wypełnia, określoną w art. 15 ust. 2 ustawy definicję działalności gospodarczej, jeżeli jest wykonywane w sposób ciągły do celów zarobkowych, bez względu na to, czy najem jest prowadzony w ramach działalności gospodarczej, czy jako odrębne źródło przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sam charakter stosunku prawnego, jaki kształtuje umowa najmu, wskazuje, że ma ona długotrwały charakter, a uzyskiwane korzyści z tego tytułu są w zasadzie stałe. (…)”.

Wynajem nieruchomości użytkowej

Można by rzec pierwszy podstawowy typ wynajmu nieruchomości ze względu na przedmiot wynajmu to wynajem nieruchomości użytkowej.

Jest on opodatkowany podstawową stawką 23% i to niezależnie czy lokal użytkowy jest wynajmowany poprzez prowadzenie działalności czy przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności.

Warto jednak wspomnieć, iż w jednym i w drugim przypadku podatnik rozpoczynający świadczenia usług wynajmu lokalu użytkowego może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT na mocy art. 113 ust. 1 lub ust. 9 ustawy o VAT.

Chodzi o zwolnienie z obowiązku opodatkowania VAT ze względu na nieprzekroczenie w poprzednim roku limitu obrotu 200.000 zł. Dla podatników rozpoczynających działalność limit ten pomniejsza się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności w roku rozpoczęcia.

Warto podkreślić, iż nawet gdy właściciel nieruchomości zdecydowałby że wynajmuje lokal użytkowy na cele mieszkalne (nawet krótkotrwałe) to i tak w odniesieniu do opodatkowania podatkiem VAT znajdzie ta sama zasada jak powyżej przedstawiono.

Wynajem nieruchomości mieszkalnej

Wiele podatników prowadzących działalność gospodarczą jak i nieprowadzących działalności gospodarczej decyduje się na wynajem mieszkania na cele mieszkalne.

Pamiętając o art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT zwolnieniu z opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe lub na rzecz społecznych agencji najmu.

Zatem gdy podatnik nieprowadzący działalności gospodarczej wynajmuje mieszkanie na cele mieszkaniowe wówczas może korzystać w ww. przedmiotowego zwolnienia z VAT (zwolnienie przedmiotowe z VAT oznacza zwolnienie z opodatkowania VAT uzyskiwanych przychodów z wynajmu nieruchomości mieszkalnej na cele mieszkalne niezależnie od kwoty uzyskiwanych przychodów z danego wynajmu).

ISTOTNE:

Jeżeli podatnik prowadzi jedynie wynajem nieruchomości mieszkalnej na cele mieszkalne a więc bez prowadzenia działalności wówczas nie ma obowiązku rejestrować się jako podatnik VAT, składać ewidencji i deklaracji JPK_V7X czy wystawiać faktury za wynajem. Wyjątek od reguły stanowi żądanie nabywcy usług w kwestii wystawienia faktury, które nabywca może zgłosić do wynajmującego w okresie 3 miesięcy.

Przykład 1

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i będąca czynnym podatnikiem VAT wynajmuje mieszkanie prywatne na cele mieszkalne.

Wynajem ten będzie korzystał ze zwolnienia przedmiotowego z VAT. Natomiast przedsiębiorca będzie musiał pamiętać aby ująć kwotę tego wynajmu w postaci otrzymanego czynszu w ewidencji i deklaracji JPK_V7X ze stawką zw. (zwolnioną z VAT).

Nie zawsze jednak wynajem mieszkania będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania VAT.

Wynajem nieruchomości mieszkalnych na cele komercyjne a więc na cele inne niż mieszkaniowe będzie opodatkowane podatkiem VAT. Stawka VAT na wynajem mieszkań, domów oraz innych nieruchomości mieszkalnych na cele innych niż mieszkaniowe wynosi 23%.

Przykład 2

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i będąca czynnym podatnikiem VAT wynajmuje mieszkanie prywatne znajdujące się górach osobom fizycznym przyjeżdżającym na wypoczynek w góry.

Wynajem ten trwa zazwyczaj od kilku dni do maksymalnie 2 tygodni.

Usługi te zawierają się w katalogu PKWiU pod numerem 55. Przedsiębiorca będzie miał obowiązek opodatkować powyższy wynajem mieszkania z uwagi na cel komercyjny (nie mieszkaniowy) wynajmu.

Natomiast z uwagi na to, iż usługi te będą zawierać się w PKWiU 55 to stawka VAT na tego typu wynajem wyniesie 8% zamiast 23%. Jeżeli usługi krótkoterminowego najmu w żaden sposób nie pasowałyby do usług wymienionych w PKWiU nr 55 wówczas przedsiębiorca musiałby opodatkować je stawką VAT 23%.

ISTOTNE:

Na mocy art. 43 ust. 20 ustawy o VAT zwolnienie z opodatkowania VAT wynajmu nieruchomości mieszkalnych na cele mieszkalne nie stosuje się do usług wymienionych w poz. 47 załącznika nr 3 do ustawy o VAT.

W pozycji 47 wymieniony jest cały dział 55 PKWiU w którym znajdują się poniższe typy wynajmu. Wśród tych pozycji znajduje się tam także tzw. krótkoterminowy wynajem pod numerem PKWiU 55.90.19.0.

Stawka 8% VAT dla wynajmu nieruchomości mieszkalnych
PKWiU Opis
55.10.10.0 Usługi w zakresie noclegów i usługi towarzyszące świadczone przez hotele, motele, pensjonaty i inne obiekty hotelowe
55.20.11.0 Usługi świadczone przez schroniska młodzieżowe oraz chaty lub domki
55.20.12.0 Usługi świadczone przez domy letniskowe, do których goście posiadają prawo wspólnego użytkowania przez określony okres każdego roku
55.20.19.0 Pozostałe usługi obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania bez obsługi
55.30.11.0 Usługi związane z zapewnieniem miejsc na polach kempingowych i polach namiotowych
55.30.12.0 Usługi w zakresie noclegów i usługi towarzyszące świadczone przez pola kempingowe
55.90.11.0 Usługi świadczone przez domy studenckie oraz internaty i bursy szkolne
55.90.12.0 Usługi świadczone przez hotele pracownicze
55.90.13.0 Usługi oferowania miejsc sypialnych w wagonach kolejowych i w pozostałych środkach transportu
55.90.19.0 Pozostałe usługi związane z zakwaterowaniem, gdzie indziej niesklasyfikowane
Należy jednak podkreślić, iż krótkoterminowy wynajem nieruchomości mieszkalnych opodatkowany podatkiem VAT wciąż będzie korzystał ze zwolnienia podmiotowego z opodatkowania VAT czyli ze względu na nieprzekroczenie limitu obrotu 200.000 zł.

Przykład 3

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i będąca podatnikiem zwolnionym podmiotowo z VAT wynajmuje mieszkanie prywatne położone nad jeziorem. Miejscowość w którym znajduje się dane mieszkanie jest licznie odwiedzana przez turystów.

Przedsiębiorca od czasu do czasu wynajmuje to mieszkanie osobom przyjeżdżającym na odpoczynek albo też innym przedsiębiorcom.

Usługi te zawierają się w katalogu PKWiU pod numerem 55. Przedsiębiorca będzie miał obowiązek opodatkować powyższy wynajem mieszkania z uwagi na cel komercyjny (nie mieszkaniowy) wynajmu.

Natomiast z uwagi na to, iż przedsiębiorca jest podatnikiem podmiotowo zwolnionym z VAT (nie przekroczył rocznego limitu obrotu 200.000 zł ani w poprzednim roku a ni w tym roku) to wynajem mieszkania będzie korzystało ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT.

Jeżeli zdarzyłoby się, że przedsiębiorca przekroczył by limit obrotu 200.000 zł wówczas od przekroczenie limitu każda sprzedaż czy to z działalności czy to z wynajmu mieszkania musiałaby być opodatkowana podatkiem VAT. Natomiast w przypadku wynajmu mieszkania, który jest sklasyfikowany pod numerem PKWiU 55 może być wówczas zastosowana stawka VAT 8%.

ISTOTNE:

Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy zwolnieni podmiotowo z VAT muszą prowadzić obowiązkowo uproszczoną ewidencję sprzedaży. Muszą ją prowadzić właśnie po to aby rejestrować sprzedaż zwolnioną podmiotowo z VAT dla celów ustalenia czy przekroczyli w ciągu roku (lub za rok) limit obrotu 200.000 zł czy też nie.

Ustalenie właściwego opodatkowania podatkiem VAT usług wynajmu nieruchomości zależy od kilku czynników:

  1. rodzaju wynajmowanej nieruchomości,
  2. statusu podatkowego VAT wynajmującego,
  3. rodzaju wynajmu – krótkotrwały, długotrwały,
  4. celu wynajmu – mieszkaniowy, komercyjny.

Dopiero ustalenie wszystkich ww. czynników spowoduje, że przedsiębiorca będzie w stanie ustalić prawidłowe opodatkowanie podatkiem VAT albo zwolnienie z tego podatku w odniesieniu do świadczonych przez siebie usług wynajmu nieruchomości.

Wycofanie samochodu z firmy

Wycofanie składnika majątku z działalności gospodarczej jest nierzadkim zjawiskiem występującym w firmach.

Wycofanie składnika majątku to nic innego jak zaprzestanie użytkowania w działalności, a rozpoczęcie użytkowania wyłącznie prywatnego czyli w celu osobistym (całkowicie poza firmą).

Szybko nasuwa się pytanie czy wycofanie samochodu z firmy podlega opodatkowaniu?

Samochód będący środkiem trwałym

Przedsiębiorca ma możliwość wycofania z działalności samochodu który jest składnikiem majątku w firmie, a więc środka trwałego powyżej 10.000 zł ale i poniżej 10.000 zł.

Samochód stanowiący środek trwały w firmie na mocy art. 22a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 zwanej dalej ustawą o PIT) to składnik majątku, który:

  • zostały nabyty lub wytworzony przez podatnika,
  • stanowi własność lub współwłasność podatnika,
  • jego okres użytkowania w działalności jest dłuższy niż rok,
  • jest kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania,
  • jest użytkowany w działalności gospodarczej,
  • jest oddany w użytkowanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, umowy leasingu lub umowy o podobnym charakterze.

Zatem czynność wycofania samochodu z firmy nie dotyczy pojazdów, które użytkowane są na podstawie umów dzierżawy, leasingu, najmu, użyczenia bowiem czynność zakończenia użytkowania tych samochodów w firmie wiąże się na skutek rozwiązanie tego typu umowy.

Czy wycofanie samochodu z firmy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych PIT?

Przedsiębiorca, który zdecyduje się wycofać pojazd samochodowy będący środkiem trwałym z działalności gospodarczej, nie zapłaci z tytułu danego wycofania podatku dochodowego od osób fizycznych PIT.

Wycofanie samochodu firmowego (środka trwałego) z działalności nie zostało wymienione jako czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych PIT.

ISTOTNE:

Dopiero sprzedaż samochodu, który wcześniej został wycofany podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT.

Niemniej sprzedaż samochodu uprzednio wycofanego nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT w sytuacji gdy przedsiębiorca dokona sprzedaży po upłynięciu 6 lat licząc od miesiąca następnego po miesiącu wycofania.

Warto zaznaczyć, iż sprzedaż nabytego na działalność tzw. niskocennego środka trwałego – pojazdu samochodowego o wartości początkowej 10.000 zł także będzie podlegała opodatkowaniu w ciągu tych 6 lat.

ISTOTNE:

Sprzedaż wycofanego samochodu firmowego w ciągu 6 lat stanowi dochód z działalności gospodarczej, a w miesiącu sprzedaży tego auta przedsiębiorca ma prawo ująć w koszty niezamortyzowaną dotychczas jego wartość początkową.

Wycofując samochód z firmy przedsiębiorca powinien właściwie tę czynność udokumentować:

  • sporządzić dokument LT – likwidacja środka trwałego na skutek wycofania z działalności,
  • sporządzić protokół przekazania samochodu na cele prywatne,

Podatnik wycofując samochód osobowy na cele prywatne nie może zapomnieć także o zaprzestaniu dokonywania amortyzacji od następnego miesiąca po miesiącu wycofania.

Jeżeli samochód nie został w pełni zamortyzowany to niezamortyzowaną część przedsiębiorca ujmie w momencie sprzedaży tego samochodu (już po wycofaniu z działalności).

Czy wycofanie samochodu z firmy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?

Czynność wycofania samochodu z firmy (środka trwałego) wygląda zupełnie odmiennie w kwestii opodatkowania podatkiem VAT.

Ogólna zasada opodatkowania podatkiem VAT mówi, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłata dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług.

Natomiast prawodawca w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361) dodaje, że odpłata dostawa towarów to także nieodpłatne przekazanie przez czynnego podatnika VAT towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

  1. przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
  2. wszelkie inne darowizny

– jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

ISTOTNE:

Za dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT uważa się także przekazanie samochodu firmowego (środka trwałego) na cele prywatne (osobiste) przedsiębiorcy.

Patrząc na podatek VAT w praktyce pojawiają się najczęściej trzy okoliczności. Zobrazowano je w poniższych przykładach.

Przykład 1

Podatnik zwolniony z VAT świadczący usługi fizjoterapii (zwolnione z VAT) nabył w okresie 04/2023r. na podstawie faktury VAT-MARŻA samochód osobowy, który wprowadził do ewidencji środków trwałych.

Wydatki eksploatacyjne, części zamienne i serwis także zostały zakupione na poczet sprzedaży usług fizjoterapii a więc na poczet świadczenia usług zwolnionych.

W okresie 05/2024r. podatnik zamierza wycofać dany pojazd.

W tych okolicznościach czynność wycofania nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie będzie oczywiście także podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT.

Przykład 2

Czynny podatnik VAT sprzedający akcesoria telefoniczne nabył w okresie 06/2022r. na podstawie umowy kupna-sprzedaży samochód osobowy, który wprowadził do ewidencji środków trwałych. Z uwagi na formą zakupu – umowa kupna-sprzedaży (nabycie od osoby fizycznej) nie odliczył podatku VAT.

W okresie niespełna 2 lat eksploatacji odliczał 50% podatku VAT z faktur dokumentujących nabycie paliwa, części zamiennych (serwis), opłaty parkingowe, autostradowe, pozostałe koszty.

W okresie 05/2024r. podatnik zamierza wycofać dany pojazd.

W tych okolicznościach czynność wycofania nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie będzie oczywiście także podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT.

Wycofanie samochodu (środka trwałego) z firmy będzie podlegało opodatkowaniu VAT jeżeli czynny podatnik VAT miał prawo do odliczenia części lub całości podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia:

  1. tego samochodu, albo
  2. części składowych do tego samochodu zwiększających jego wartość.

Tak więc jeżeli czynny podatnik VAT nie miał prawa do odliczenia podatku VAT od zakupu samochodu firmowego (zakup na podstawie umowy, faktury VAT-MARŻA) i ponosił typowe wydatki eksploatacyjne (bez zakupu części składowych podwyższających wartość pojazdu) wówczas czynność wycofania nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

Przykład 3

Czynny podatnik VAT sprzedający akcesoria telefoniczne nabył w okresie 02/2022r. na podstawie faktury samochód osobowy, który wprowadził do ewidencji środków trwałych. Podatnik odliczył 50% podatku VAT naliczonego z faktury.

W okresie ponad 2 lat użytkowania odliczał 50% podatku VAT z faktur dokumentujących nabycie paliwa, części zamiennych (serwis), opłaty parkingowe, autostradowe, pozostałe koszty.

W okresie 05/2024r. podatnik zamierza wycofać dany pojazd.

W tych okolicznościach czynność wycofania będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Podatnik ustali wartość brutto samochodu na cele wycofania (ujęcia w ewidencji i deklaracji JPK_V7X) zgodnie z jego wartością rynkową na dzień wycofania. Z kolei czynność wycofania nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym PIT.

Wycofanie samochodu z firmy czyli jeszcze o pozostałych kwestiach VAT

Przedsiębiorcy, którzy odliczyli część lub całość podatku VAT przy nabyciu pojazdu poza (w tej sytuacji) obowiązkiem opodatkowania wycofania podatkiem VAT mogą mieć jeszcze jeden obowiązek.

Nawiązując do art. 90b ust. 1 ustawy o VAT jeżeli w ciągu 60 miesięcy (licząc od miesiąca, w którym odpowiednio nabyto, dokonano importu lub oddano do używania pojazd samochodowy):

  1. nastąpi zmiana jego wykorzystywania na wykorzystywanie do celów działalności gospodarczej i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik jest obowiązany do dokonania korekty kwoty podatku VAT naliczonego odliczonej przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego pojazdu,
  2. nastąpi zmiana jego wykorzystywania na wykorzystywanie wyłącznie do działalności gospodarczej, podatnik jest uprawniony do dokonania korekty kwoty podatku naliczonego odliczonej przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego pojazdu.

Zmiana przeznaczenia auta następuje na skutek m.in. wycofania środka trwałego – pojazdu samochodowego z działalności gospodarczej.

Ponadto na mocy art. 90b ust. 6 ustawy o VAT w przypadku pojazdów samochodowych o wartości początkowej nieprzekraczającej 15.000 zł korekty podatku VAT dokonuje się, jeżeli zmiana ich wykorzystywania nastąpiła w okresie 12 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym odpowiednio nabyto, dokonano importu lub oddano do używania ten pojazd samochodowy.

ISTOTNE:

Jeżeli przedsiębiorca wycofa pojazd samochodowy z działalności a miał prawo do odliczenia choćby części podatku VAT naliczonego przy jego zakupie (części składowych podwyższających jego wartość) to będzie zobligowany do korekty podatku VAT niepodlegającego odliczeniu (ta część VAT bez prawa do odliczenia) jeżeli wartość początkowa pojazdu samochodowego:

  1. przekroczy 15.000 zł – gdy pojazd samochodowy wycofano w ciągu 5 lat licząc od miesiąca jego nabycia importu lub oddano do używania ten pojazd,
  2. nie przekroczy 15.000 zł – gdy pojazd samochodowy wycofano od miesiąca, w okresie 12 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym odpowiednio nabyto, dokonano importu lub oddano do używania ten pojazd.

Przykład 4

Czynny podatnik VAT nabył i przekazał do użytkowania w miesiącu 08/2022r. samochód osobowy o wartości 50.000 zł netto oraz 11.500 zł VAT.

Podatnik odliczył 50% podatku VAT od zakupu czyli 5.750 zł i odlicza 50% podatku VAT wobec kosztów eksploatacyjnych do tego samochodu.

W miesiącu 05/2024r. postanowił wycofać dany pojazd na cele osobiste.

W tej sytuacji wobec wartości pojazdu powyżej 15.000 zł i wycofania go w ciągu 5 lat od daty jego nabycia, przekazania do użytkowania – podatnik będzie zobowiązany do:

  1. opodatkowania VAT czynności wycofania pojazdu,
  2. dokonania korekty podatku VAT (50%) niepodlegającego odliczeniu przy zakupie – 5.750 zł.

Obliczenia korekty:

  • 5.750 zł / 60 miesięcy = 95,83 zł
  • Okres korekty (pozostałe miesiące licząc od miesiąca wycofania) – 39 miesięcy,
  • Kwota korekty VAT nieodliczonego 39 miesięcy x 95,83 zł = 3.737,37 zł.

Miesiąc wycofania pojazdu firmowego to miesiąc zmiany przeznaczenia tego pojazdu z firmowego na użytkowanie prywatne. Dlatego w miesiącu zmiany przeznaczenia podatnik ma prawo ująć kwotę korekty podatku VAT niepodlegającego przy nabyciu odliczeniu – 3.737,37 zł w ewidencji JPK_V7X jako korekta podatku VAT naliczonego podlegająca odliczeniu.

Podatnik wycofując samochód osobowy na cele prywatne nie może zapomnieć także o:

  1. sporządzeniu dowodu wewnętrznego w którym dokona opodatkowaniu podatkiem VAT danego zdarzenia wycofania (jeżeli w danym przypadku wycofanie podlega opodatkowaniu VAT),
  2. sporządzeniu dowodu wewnętrznego jeżeli przedsiębiorca ma obowiązek korekty odliczonego (nieodliczonego) podatku VAT na skutek sprzedaży samochodu w okresie korekty w ciągu 12 miesięcy (samochód o wartości początkowej do 15.000 zł) albo w ciągu 60 miesięcy (samochód o wartości początkowej powyżej 15.000 zł).

Kiedy można sprzedać samochód osobowy będący środkiem trwałym za pomocą VAT-MARŻY?

Niemal w każdej działalności gospodarczej użytkowany jest jakikolwiek pojazd samochodowy. W większości prowadzonych działalności przynajmniej jeden raz zakupiono samochód osobowy (środek trwały) do działalności gospodarczej.

W każdej działalności w której przedsiębiorca posiada na stanie środków trwałych – samochodów osobowy nie raz zastanawiał się jak najkorzystniej w świetle VAT sprzedać te auto w momencie kiedy jego wartość użytkowana w firmie uległa obniżeniu.

Z pomocą przychodzi procedura VAT-MARŻA. Czy jednak zawsze można ją zastosować w odniesieniu do sprzedaży samochodu osobowego będącego środkiem trwały.

Samochód osobowy stanowiący środek trwały

Kiedy samochód osobowy będzie stanowił środek trwały w działalności? Przede wszystkim wtedy kiedy będzie spełniał cechy środka trwałego.

Samochód osobowy nabyty i wprowadzony na stan ewidencji środków trwałych będzie środkiem trwałym gdy:

  • będzie kompletny i zdany do użytku,
  • będzie użytkowany dłużej niż 12 miesięcy,
  • został zakupiony na cele prowadzonej działalności,
  • został nabyty ze środków przedsiębiorcy,
  • nie został sfinansowany dotacją, subwencją lub innym zwrotem kosztów.

Środkiem trwałym (obcym) będzie także samochód osobowy spełniający ww. cechy, który jest użytkowany na podstawie umowy najmu, leasingu, dzierżawy, użyczenia czy umowy o podobnym charakterze.

W niniejszej publikacji skupiono jednak uwagę na samochód osobowy, który został nabyty do działalności, wprowadzony na stan środków trwałych a następnie sprzedany.

Procedura sprzedaży VAT-MARŻA

Czynny podatnik VAT ma prawo zastosować procedurę VAT-MARŻA jeżeli sprzedaje:

  • dzieła sztuki,
  • przedmioty kolekcjonerskie,
  • antyki,
  • towary używane.

ISTOTNE:

Procedura VAT-MARŻA dotyczy opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich, antyków, towarów używanych przy czym opodatkowaniu VAT podlega kwoty MARŻY a więc różnica pomiędzy ceną sprzedaży, a ceną zakupu zbywanej rzeczy.

ISTOTNE:

Procedura VAT-MARŻA pozwala na opodatkowanie podatkiem VAT samej różnicy pomiędzy ceną sprzedaży jaką ustali sprzedawca na daną rzecz a ceną nabycia po jakiej zakupił daną rzecz.

USTALENIE PODSTAWY OPODATKOWANIA VAT-MARŻĄ
VAT-MARŻA BRUTTO = CENA SPRZEDAŻY CENA ZAKUPU
VAT-MARŻA BRUTTO / 1,23
(gdy stawka VAT wynosi 23%)
= VAT MARŻA NETTO (PODSTAWA OPODATKOWANIA VAT DO UJĘCIA W EWIDENCJI I DEKLARACJI JPK_V7X)

Przedsiębiorcy chcą zastosować procedurę VAT-MARŻĘ w odniesieniu do sprzedaży środka trwałego muszą sięgnąć to definicji towarów używanych. Towary używane to ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż dzieła sztuki, antyki, przedmioty kolekcjonerskie czy metale szlachetne lub kamienie szlachetne (CN 7102, 7103, 7106, 7108, 7110, 7112).

ISTOTNE:

Procedura VAT-MARŻA może być zastosowana przez sprzedawcę będącym czynnym podatnikiem VAT jeżeli towar używany zakupił od:

  1. osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem VAT (także z zagranicy),
  2. podatnika, a dostawa tego towaru była zwolniona z podatku VAT (przedmiotowo czyli z uwagi na rodzaj sprzedaży) lub podmiotowo (podatnik nie przekroczył rocznego limitu obrotu 200.000 zł stad jest podatnikiem zwolnionym z VAT),
  3. podatników, a dostawa tego towaru była opodatkowana także procedurą VAT-MARŻA,
  4. podatników podatku od wartości dodanej – czynnych podatników VAT z zagranicy jeżeli dostawa tego towaru była zwolniona (podmiotowo lub przedmiotowo).

Kiedy można sprzedać samochód osobowy będący środkiem trwałym za pomocą VAT-MARŻY?

Wielu przedsiębiorców nabywa samochody osobowe i wprowadza je na stan środków trwałych (do ewidencji środków trwałych).

Po pewnym okresie użytkowania – dłuższym lub krótszym zadają sobie pytanie czy będą mogli sprzedać dany środek trwały korzystniej, a więc przy zastosowaniu procedury VAT-MARŻA.

W pierwszej kolejności należy powiedzieć, że sprzedaż środka trwałego – samochodu osobowego na podstawie VAT-MARŻY zależy do od formy nabycia.

Jeżeli samochodów osobowy (środek trwały) do firmy przedsiębiorca nabył od konsumenta albo przedsiębiorcy (polskiego lub spoza Polski) na podstawie:

  1. umowy kupna-sprzedaży,
  2. faktury VAT-MARŻA,
  3. faktury ze stawką zwolnioną z VAT (zw.)

– to pierwszy warunek zastosowania procedury VAT-MARŻA do sprzedaży tego samochodu jest spełniony.

Kolejny warunek to określenie czy nabyty samochód osobowy jest towarem używanym. Pamiętając o art. 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT za towary używane (na potrzeby VAT-MARŻA) uważa się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie.

Trzeci warunek to status przedsiębiorcy który nabył dany samochodów osobowy, wprowadził do ewidencji środków trwałych i będzie go za jakiś czas sprzedawał. Status tego przedsiębiorcy musi mieć postać czynnego podatnika VAT.

Ostatnim warunkiem zastosowania procedury VAT-MARŻA do sprzedaży samochodu osobowego będącego środkiem trwałym to założenie (już przy nabyciu tego samochodu) jego dalszej sprzedaży po okresie wykorzystywania go w działalności.

Przykład 1

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą i będący czynnym podatnikiem VAT nabył w roku 2017 do osoby fizycznej nieprowadzącej działalności samochód osobowy o wartości 35.000 zł. Wprowadził go na stan środków trwałych.

Przy zakupie tego samochodu przedsiębiorca wiedział, że kupuje go na pewien czas – kilku lat użytkowania w działalności a następnie będzie chciał go sprzedaż i kupić inny samochód.

W tej sytuacji przedsiębiorca ma prawo sprzedać ten samochód z zastosowaniem procedury VAT-MARŻA.

Przykład 2

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą i będący czynnym podatnikiem VAT nabył w roku 2019 do innego przedsiębiorcy samochód osobowy o wartości 29.000 zł. Wprowadził go na stan środków trwałych.

Przy zakupie tego samochodu przedsiębiorca wiedział, że kupuje go tylko na określony czas używania w działalności a następnie będzie chciał go sprzedaż i kupić inny.

W tej sytuacji przedsiębiorca ma prawo sprzedać ten samochód z zastosowaniem procedury VAT-MARŻA.

Końcowo warto podsumować w formie tabelarycznej bezwzględne warunki zastosowania procedury VAT-MARŻA do opodatkowania VAT sprzedawanego samochodu osobowego będącego środkiem trwałym.

Warunki zastosowania opodatkowania VAT procedurą VAT-MARŻA dla sprzedaży samochodu osobowego będącego środkiem trwałym w działalności sprzedającego
Lp. Warunek
1. Samochód osobowy wypełnia definicję towaru używanego
2. Samochód osobowy został nabyty od konsumenta, przedsiębiorcy który korzysta ze zwolnienia z VAT albo sprzedaje samochód osobowy na podstawie VAT-MARŻY
3. Sprzedający samochód osobowy jest czynnym podatnikiem VAT (procedura VAT-MARŻA dostępna jest tylko dla sprzedających – czynnych podatników VAT)
4. Samochód osobowy został zakupiony na cele działalności, a przy zakupie od razu założono jego dalszą odsprzedaż

Nowy limit płatności gotówką

Unia Europejska kontroluje transakcje pomiędzy przedsiębiorcami, których wartość opiewa na określoną kwotę. Wartość ta co jakiś czas ulega zmianie. Mowa tu o transakcjach które nie mogą być opłacone gotówką z uwagi właśnie na przekroczenie limitu wartości transakcji.

O jakim limicie mowa? Jakie są skutki podatkowe przekroczenia tego limitu?

Limit płatności gotówkowych

Limit płatności gotówkowych odnosi się wyłącznie do transakcji dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami. Były wszakże pomysły aby limit dotyczył też transakcji realizowanych pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą niemniej ten kierunek nie znalazł miejsca przepisach prawnych.

Tak więc limit płatności gotówkowych dotyczy tylko transakcji kupna / sprzedaży pomiędzy przedsiębiorcami.

Oznacza on, że gdy kwota transakcji wynosi powyżej wartości limitu wówczas nabywca ma obowiązek zapłacić za pośrednictwem przelewu a nie gotówką i dodatkowo na rachunek sprzedawcy widniejący na białej liście.

Limitu płatności gotówkowych w roku 2024

Nawiązując do art. 19 ustawy z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 zwanej dalej ustawą – Prawo przedsiębiorców) limit płatności gotówkowych w roku 2024 nadal wynosi 15.000 zł.

Choć były różne przymiarki do zmiany tej kwoty np. do sumy 8.000 zł lub dodania zupełnie nowego limitu dla zakupów dokonywanych przez konsumentów o wartości 20.000 zł jednakże ostatecznie nie weszły one w życie.

ISTOTNE:

Limit płatności gotówkowych w roku 2024 wynosi wciąż 15.000 zł.

Nowa wartość limitu płatności gotówkowych

Parlament europejski przegłosował maksymalną wartość limitu płatności gotówkowych pomiędzy przedsiębiorcami i nie tylko dla wszystkich państw członkowskich.

Teraz nastąpi ciąg dalszy procedowania tej zmiany ale już w Radzie Europejskiej.

Nowa maksymalna wartość limitu płatności gotówkowych pomiędzy przedsiębiorcami ma wynieść 10.000 EUR i to dla wszystkich krajów członkowskich.

Nie jest póki co znany kurs według którego należałoby przeliczyć ten limit. Patrząc na kurs średni NBP za cały miesiąc kwiecień 2024r. to limit wyrażony w złotówkach wyniósłby około 43.000 zł.

Należy jednak podkreślić, iż poszczególne kraje UE będą mogły zastosować niższy górny limit płatności gotówkowych niż 10.000 EUR.

Maksymalny górny limit płatności gotówkowych 10.000 EUR ma obowiązywać gdy stronami transakcji są:

  1. tylko przedsiębiorcy, albo
  2. przedsiębiorca oraz konsument.

Limit ten nie będzie dotyczył transakcji w której stronami będą tylko konsumenci. Nie jest znany jeszcze limit płatności gotówkowych (o ile się zmieni) jaki zastosuje polski ustawodawca. Czy pozostanie limit 15.000 zł? Czy zostanie wręcz obniżony czy może podwyższony do sumy 10.000 EUR? To zostanie zapewne ujawnione już wkrótce.

Konsultacjom podlega jeszcze jeden limit a mianowicie limit minimalny. Jednakże na dzień dzisiejszy nie jest wiadome czy i kiedy on wejdzie w życie.

Przekroczenie limitu płatności gotówkowych a konsekwencje podatkowe

Skoro przynajmniej orientacyjnie wiadomo ile wyniesie nowy limit płatności gotówkowych pomiędzy firmami – warto byłoby przypomnieć jakie konsekwencje powoduje przekroczenie tegoż limitu.

Konsekwencje dla nabywcy mogą być potrójne. Obowiązek korekty kosztów uzyskania przychodów in minus może być spowodowany zapłatą w części lub w całości za transakcję między przedsiębiorcami o wartości przekraczającej 15.000 zł:

  1. w gotówce, lub
  2. na rachunek sprzedawcy nie występujący na białej liście, lub
  3. bez zastosowania mechanizmu podzielonej płatności jeżeli nabywca miał obowiązek go zastosować.

Przekroczenie limitu płatności gotówkowych 15.000 zł czyli zapłata gotówkowa

Aktualnie na mocy art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców zapłata lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą musi nastąpić za pośrednictwem rachunku płatniczego (może być też rachunek pośrednika płatniczego np. karta kredytowa, płatnicza, pośrednictwo płatnicze Payu, Paypal, Tpay, Przelewy 24, pozostałe) przedsiębiorcy, w każdym jeżeli:

1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz

2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15.000 zł lub równowartość tej kwoty.

Jeżeli transakcja jest wyrażona w walucie obcej to podatnik ma obowiązek ją przeliczyć na złote według średniego kursu dal tej waluty obcej ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

ISTOTNE:

W aktualnym stanie prawnym limit płatności gotówkowych dotyczy tylko przedsiębiorców i wynosi on 15.000 zł brutto. Jeżeli jedną ze strona jest konsument wówczas limit ten nie ma zastosowania.

Warto podkreślić, iż limit płatności gotówkowych odnosi się także do sytuacji w której jedną ze stron jest kontrahent zagraniczny.

Przykład 1

Czynny podatnik VAT nabył do sali konferencyjnej telewizor o wielkości 95 cali. Faktura za telewizor opiewała na kwotę 16.000 zł netto, 3.680 zł VAT, 19.680 zł brutto.

Podatnik 12.300 zł zapłacił przelewem a pozostałą kwotę opłacił gotówką w sklepie.

Wartość transakcji przekroczyła limit 15.000 zł a zatem całość kwoty czyli 19.680 zł podatnik powinien zapłacić za pomocą rachunku płatniczego na rachunek płatniczy sprzedawcy.

W takim wypadku pozostałą część tj. 6.000 zł netto nie może ująć w kosztach uzyskania przychodów a jeżeli ująć to musi dokonać korekty tej kwoty in minus.

ISTOTNE:

Zapłata gotówką całości lub części transakcji o wartości powyżej 15.000 zł powoduje brak możliwości ujęcia w kosztach uzyskania przychodu tej części lub całości transakcji, która została opłacona gotówką.

Podatnik może natomiast spróbować porozumieć się ze sprzedawcą w kwestii wycofania dokonanej, gotówkowej zapłaty a następnie dokonać płatności przelewem. W takim wypadku będzie mógł ująć (lub dokonać korekty in plus) wartość transakcji opłaconej przelewem w kosztach uzyskania przychodu.

Przekroczenie limitu płatności gotówkowych 15.000 zł w kontekście białej listy

Nie tylko zapłata gotówką za transakcję powyżej 15.000 zł (między przedsiębiorcami) spowoduje niemożność zaksięgowania jej w koszty firmy w części lub w całości (w zależności od tego ile zapłacono gotówką a ile przelewem).

ISTOTNE:

Jeżeli przedsiębiorca ma do zapłacenia dla innego przedsiębiorcy za transakcję nabycia o wartości powyżej 15.000 zł to musi pamiętać ażeby sprawdzić (numer NIP) kontrahenta na tzw. białej liście. Następnie sczytać numer jego rachunku firmowego i dokonać płatności przelewem na ten rachunek.

Jeżeli przedsiębiorca zapłaci w części lub w całości za transakcję o wartości powyżej 15.000 zł na rachunek sprzedawcy inny niż występujący na białej liście wtedy nie będzie mógł ująć części lub całości kwoty transakcji w kosztach uzyskania przychodu.

Jeżeli nawet już ujął w kosztach tę transakcję zakupu w części lub w całości to będzie miał obowiązek dokonać korekty in minus części lub całości transakcji (w zależności jaką część transakcji powyżej 15.000 zł zapłacił na rachunek sprzedawcy spoza białej listy).

Jeżeli w miesiącu dokonania korekty koszów nie na możliwości ich zmniejszenia (wynoszą one 0 zł albo są niższe niż kwota korekty) podatnik dokonuje korekty poprzez zwiększenie przychodów.

ISTOTNE:

Nawet gdy przedsiębiorca zapłaci drugiemu przedsiębiorcy za transakcję powyżej 15.000 zł w gotówce lub na rachunek sprzedawcy spoza białej listy to nie będzie musiał w pewnych okolicznościach korygować kosztów in minus.

Okoliczności w których nie występuje obowiązek korekty kosztów in minus pomimo zapłaty innych rachunek sprzedawcy niż występujący na białej liście
Lp. Opis okoliczności
1. Zapłata została zrealizowana przelewem na inny rachunek sprzedawcy niż występujący na białej liście ale nabywca złożył przy pierwszej zapłacie należności zawiadomienie o tym fakcie do urzędu skarbowego właściwego dla nabywcy, w ciągu 7 dni od dnia zlecenia przelewu
2. Zapłata została zrealizowana z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności
3. Z faktury wynika, iż transakcja dotyczyła wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów, importu usług lub dostawy towarów rozliczanej przez nabywcę
4. Zapłata została zrealizowana przelewem na rachunek banku lub rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej: a) służący do dokonywania rozliczeń z tytułu nabywanych przez ten bank lub tę kasę wierzytelności pieniężnych lub b) wykorzystywany przez ten bank lub tę kasę do pobrania należności od nabywcy towarów lub usługobiorcy za dostawę towarów lub świadczenie usług, potwierdzone fakturą, i przekazania jej w całości albo części dostawcy towarów lub usługodawcy, lub c) prowadzony przez ten bank lub tę kasę w ramach gospodarki własnej, niebędący rachunkiem rozliczeniowym – jeżeli odpowiednio bank, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa lub podmiot będący wystawcą faktury, wraz z informacją o numerze rachunku do zapłaty, przekazali podatnikowi informację, że rachunek wskazany do zapłaty jest rachunkiem, o którym mowa w lit. a, b lub c.

Warto podkreślić, że powyżej wymienione wyjątki znajdują zastosowanie także do nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych.

Okoliczności wyjątkowe braku obowiązku dokonania korekty kosztów in minus odnoszą się także do dokonania płatności likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej albo po zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania.

Przekroczenie limitu płatności gotówkowych 15.000 zł w kontekście mechanizmu podzielonej płatności

Limit płatności gotówkowych jak się okazuje odnosi się do 3 kwestii podatkowych. Pierwszą jest płatność gotówkowa do ww. limitu a powyżej poprzez przelew.

Druga kwestia to płatność za transakcję powyżej ww. limitu na rachunek sprzedawcy widniejący na białej liście.

Natomiast trzecia kwestia to obowiązek zapłaty za towary występujące w załączniku nr 15 do ustawy o VAT poprzez zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności.

Na czym polega owa trzecia kwestia?

W sytuacji gdy czynny podatnik VAT zakupi towar (towary) wówczas będzie zobowiązany przy płatności za fakturę dotyczącą tych towarów użyć mechanizmu podzielonej płatności jeżeli:

  1. nabyty towar (wystarczy jeden towar z faktury) znajduje się w załączniku nr 15 do ustawy o VAT,
  2. łączna wartość transakcji wynosi powyżej 15.000 zł.

ISTOTNE:

Mechanizm podzielonej płatności (split payment) wymaga płatności z użyciem specjalnego komunikatu przelewu na rachunek VAT sprzedawcy (widniejący na białej liście).

Jeżeli natomiast nabywca dokona zapłaty jedynie za część albo nie dokona jej wcale z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności wówczas nie zaliczy do kosztów uzyskania przychodów odpowiednio pozostałej części nieopłaconej przy pomocy mechanizmu split payment albo całości jeżeli zapłaty dokonał bez użycia tego mechanizmu.

Końcowo warto wskazać, iż limit płatności gotówkowych 15.000 zł może w niedalekiej przyszłości ulec zmianie. Warto pamiętać, iż ma on wpływ póki co aż na 3 aspekty ewentualnych korekt kosztowych z tytułu płatności gotówkowej, płatności na rachunek na spoza białej listy, płatności bez zastosowania mechanizmu podzielonej płatności.

Czy niskocenny środek trwały – poniżej 10.000 zł warto wprowadzić do ewidencji środków trwałych?

Środek trwały to składnik majątku używany albo przeznaczony do używania na cele prowadzonej działalności gospodarczej. To podstawowa cecha składników majątku używanych w działalności.

Jednak aby można było mówić o środku trwałym należałoby sięgnąć do ustawowych definicji środka trwałego.

W tym miejscu nasuwa się wątpliwość a mianowicie co z niskocennymi środkami trwałymi, które przedsiębiorca nie ma obowiązku wprowadzić do ewidencji środków trwałych? Co z kosztami ponoszonymi z tytułu użytkowania niskocennych środków trwałych?

Składnik majątku będący środkiem trwałym

Trzeba zacząć od tego, iż środek trwały to składnik majątku używany albo przeznaczony do używania na cele prowadzonej działalności gospodarczej. To przede wszystkim.

Jednak aby można było mówić o środku trwałym należałoby sięgnąć do ustawowych definicji środka trwałego.

W art. 22a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 zwanej dalej ustawą o PIT) prawodawca objaśnia, iż ze składnikiem majątku będącym środkiem trwałym przedsiębiorca ma do czynienia gdy:

  • stanowi własność lub współwłasność podatnika,
  • zostały nabyty lub wytworzony we własnym zakresie,
  • przewidywany okres jego używania jest dłuższy niż rok,
  • jest on kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania,
  • jest wykorzystywany przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą,
  • może być oddany do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu (lub używany na podstawie tych umów – jest to wtedy obcy środek trwały).

Składnik majątku spełniający powyższe cechy będzie uznany za środek trwały używany w prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet jeżeli jego wartość początkowa będzie wynosić 10.000 zł albo poniżej tej wartości. Typowymi środkami trwałymi są m.in.:

  • budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
  • maszyny, urządzenia i środki transportu,
  • inne przedmioty
  • przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,
  • budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,
  • składniki majątku wymienione powyżej niestanowiące własności lub współwłasności podatnika ale wykorzystywane przez niego w jego działalności na podstawie umowy leasingu w wyniku której odpisów amortyzacyjnych dokonuje właśnie korzystający podatnik – leasingobiorca.

Niskocenny środek trwały o wartości równej 10.000 zł i poniżej tej wartości

Ustawa o PIT wyróżnia tzw. niskocenny środek trwały czyli taki składnik majątku, który spełnia ww. cechy środka trwałego a jego wartość początkowa nie przekracza sumy 10.000 zł.

Oznacza to, że taki składnik majątku nadal pozostaje środkiem trwałym tyle tylko, że o niskiej wartości początkowej.

O co więc chodzi z wartością początkową środka trwałego do 10.000 zł?

Składnik majątku posiadający cechy środka trwałego może opiewać na wartość także poniżej 10.000 zł. Środkiem trwałym może być chociażby samochód osobowy o wartości początkowej 7.000 zł.

ISTOTNE:

Na mocy art. 22d ust. 1 oraz 22f ust. 3 ustawy o PIT ustawowa wartość początkowa środków trwałych 10.000 zł jest istotna z punktu widzenia możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych.

Środek trwały do wartości 10.000 zł a możliwości amortyzacyjne
Art. 22d ust. 1 ustawy o PIT Art. 22f ust. 3 ustawy o PIT
Podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku których wartość początkowa nie przekracza 10.000 zł. Wydatki poniesione na ich nabycie stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów w miesiącu oddania ich do używania. W przypadku gdy wartość początkowa jest równa lub niższa niż 10.000 zł, podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych albo jednorazowo – w miesiącu oddania do używania tego środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, albo w miesiącu następnym.

Czy niskocenny środek trwały czyli poniżej 10.000 zł warto wprowadzić do ewidencji środków trwałych?

Podatnik, który zakupi (lub nabędzie w inny sposób) na cele działalności środek trwały o wartości początkowej do 10.000 zł ma następujące możliwości:

  1. może ująć go jednorazowo w koszty firmy w miesiącu oddania do używania (najczęściej miesiąc zakupu),
  2. ma prawo wprowadzić go do ewidencji środków trwałych i dokonywać amortyzacji w czasie tzn. dokonywać miesięcznych, kwartalnych, półrocznych czy rocznych odpisów amortyzacyjnych od ustalonej wartości początkowej (równej lub niższej niż 10.000 zł),
  3. ma prawo wprowadzić go do ewidencji środków trwałych i zamortyzować go jednorazowo w miesiącu oddania go do używania albo najpóźniej w miesiącu następnym.

STOTNE:

Warto podkreślić, iż gdy nabyty składnik majątku nie stanowi środka trwałego i jednocześnie zostanie on uznany przez podatnika jako wyposażenie, to podatnik wprowadza go na stan ewidencji wyposażenia.

Warto podkreślić, iż zlikwidowano obowiązek prowadzenia ewidencji wyposażenia. Niemniej w skład wyposażenia będzie wchodził składnik ruchomy (niebędący środkiem trwałym czy towarem), który będzie używany w działalności nie dłużej niż 12 miesięcy.

Jednym z klasycznych przykładów środków trwałych wprowadzanych do ewidencji środków trwałych ale niekiedy z uwagi na niską wartość ujętych jednorazowo w koszty firmy są samochody osobowe.

Niskocenny samochód osobowy wprowadzony do ewidencji środków trwałych cechuje się tym, że:

  • może być amortyzowany w czasie,
  • wydatki na jego eksploatację stanowią koszty uzyskania przychodów w wysokości 75% z kwoty netto z faktury i z połowy VAT naliczonego na tej fakturze.

Dotyczy to samochodów osobowych, które są:

  1. środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
  2. składnikami majątku o wartości początkowej równej lub niższej niż 10.000 zł, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa nie przekracza 1.500 zł,
  3. składnikami majątku, które ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok nie zostały zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych.

Jeżeli zakupiony samochód osobowy nie należy do ww. typów składników majątku a jego wartość jest równa lub niższa niż 10.000 zł wówczas podatnik będzie mógł ująć jedynie w koszty firmy 20% z kwoty netto z faktury i z połowy VAT naliczonego na tej fakturze.

ISTOTNE:

Środek trwały niewprowadzony do ewidencji środków trwałych nie może być amortyzowany w czasie ani nie może być amortyzowany jednorazowo.

Należy podkreślić, iż jednorazowa amortyzacja to nie to samo co jednorazowe ujęcie w koszty – choć skutki tego ujęcia są podatkowo podobne.

Czy warto wprowadzić mieszkanie do ewidencji środków trwałych?

Kolejny ciekawy przypadek ale nieco innej materii to mieszkanie a więc nieruchomość mieszkalna. Począwszy od 1 stycznia 2023r. nawet gdy podatnik wprowadzi mieszkanie do ewidencji środków trwałych to odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Jaka w tym wypadku będzie różnica?

Koszty użytkowania prywatnego mieszkania na cele działalności czy to wprowadzonego czy niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych będą stanowić koszty firmowe. Istotnym jest tutaj istnienie związku tych wydatków z prowadzoną działalnością.

Mieszkanie prywatne (nabyte prywatnie a nie na firmę) może być przecież przeznaczone w części na działalność gospodarczą a w części prywatnie albo w całości na działalność gospodarczą.

Niezależnie od tego czy mieszkanie prywatne jest wprowadzone do ewidencji środków trwałych przedsiębiorca może ująć w koszty uzyskania przychodów:

  • wydatki na media w całości jeżeli mieszkanie w całości jest przeznaczone na cele prowadzenia działalności gospodarczej,
  • wydatki na media w części dotyczącej mieszkania przeznaczonego na cele prowadzenia działalności gospodarczej.

ISTOTNE:

Niezależnie od wprowadzenia mieszkania prywatnego do ewidencji środków trwałych koszty remontu tego mieszkania w części dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej będą stanowić koszty uzyskania przychodu (jeżeli faktycznie dotyczą prowadzonej działalności).

Co jeszcze?

Niezwykle istotną kwestią dotyczącą lokali mieszkalnych jest także kwestia ulepszenia środka trwałego (a więc nie remontu). W sytuacji gdy mieszkanie prywatnie:

  1. zostanie wprowadzone do ewidencji środków trwałych wówczas wartość ulepszenia przedsiębiorca dolicza do wartości początkowej mieszkania ale mimo to nie może ujmować odpisów amortyzacyjnych w kosztach uzyskania przychodów,
  2. nie zostanie wprowadzone do ewidencji środków trwałych wówczas wartość ulepszenia przedsiębiorca ujmie jako inwestycję w obcy środek trwały jednakże wciąż nie ujmie odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej inwestycji w kosztach uzyskania przychodów.

ISTOTNE:

Wprowadzenie mieszkania prywatnego będącego własnością przedsiębiorcy obliguje go do ustalenia wartości początkowej tego mieszkania oraz obliczania i wykazania w tabeli amortyzacyjnej odpisów amortyzacyjnych, wartości po odjęciu odpisów, daty zakończenia amortyzacji i pozostałych danych.

To, że nie można ująć odpisów amortyzacyjnych od lokalu mieszkalnego w koszty firmy nie zwalnia przedsiębiorcę od rozliczania amortyzacji w ewidencji środków trwałych skoro mieszkanie wprowadził na stan środków trwałych firmy.

Końcowo pozostaje mieć nadzieję, że jeszcze kiedyś ktoś pochyli się nad możliwością ujęcia odpisów amortyzacyjnych lokali mieszkalnych w kosztach uzyskania przychodów jeżeli takie mieszkanie w całości lub w części jest przeznaczone na prowadzenie działalności.