Coraz więcej przedsiębiorców decyduje się na nabywanie towarów pochodzących spoza obszaru Unii Europejskiej. Ceny tych towarów są na tyle atrakcyjne, że mogą wzbogacić ich ofertę.
Zanim jednak dokonają importu muszą przejść przez proces rejestracji do systemu celnego. Następnie muszą ustalić miejsce świadczenia importowanych towarów dla celów VAT. Na końcu muszą jeszcze rozliczyć VAT od dokonanego importu. Jak tego dokonać? Na co należy zwrócić uwagę?
Czym jest import towarów
Import towarów polega na zakupie towarów, które w momencie zakupu znajdują się poza terytorium Unii Europejskiej a więc na terytorium krajów trzecich.
W imporcie towarów – towar jest wysyłany lub transportowany z terytorium krajów trzecich na terytorium jednego z krajów UE, na których jest dokonana rejestracja (zgłoszenie celne) towaru, dopuszczenie do obrotu na terytorium UE oraz przyjęcie tego towaru do obiegu na terytorium Unii Europejskiej.
Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 zwanej dalej ustawą o VAT), jeżeli mowa o imporcie towarów to należy przez to rozumieć przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej.
Kto może realizować import towarów
Warto na moment się zatrzymać i odpowiedzieć na pytanie, kto tak naprawdę może dokonywać importu towarów. Jest to, bowiem jedna ze szczególnych transakcji nabycia na gruncie podatku VAT.
Importerem może być:
- przedsiębiorca – nabywca,
- przedsiębiorca – agencja celna, pośrednik, inny podmiot uczestniczący w pośrednictwie importu towarów lub dokonujący importu towarów w imieniu nabywcy,
- państwowy i niepaństwowy podmiot publiczny, niepubliczny,
- instytucje państwowe i niepaństwowe,
- konsument,
- pozostałe podmioty.
ISTOTNE:
Podmiot, który chce dokonywać importu towarów musi najpierw dokonać rejestracji w systemie celnym PUESC (założyć konto w systemie PUESC, potwierdzić swoją tożsamość, uzyskać specjalny numer ID SISC).
Po dokonaniu powyższych czynności podmiot musi złożyć wniosek o nadanie numeru EORI. Jest to specjalny identyfikator podatkowy (celny) EORI i właśnie tym identyfikatorem będzie rozpoznawany w unijnym systemie celnym, jako podatnik dokonujący importu towarów.
Ustalenie miejsca opodatkowania VAT – miejsce świadczenia przy imporcie towarów
Niezwykle ważnym aspektem w podatku VAT jest to, że zobowiązanym do rozliczenia i opodatkowania podatku VAT od dokonanego importu towarów jest podmiot dokonujący importu towarów lub działający w jego imieniu przedstawiciel.
Zanim tego dokona musi ustalić właściwe miejsce opodatkowania dla celów VAT (miejsce świadczenia przy imporcie towarów). Od tego zależy prawidłowe rozliczenie podatku VAT z tytułu danego importu towarów.
Zgodnie z art. 26a ustawy o VAT miejscem importu towarów jest terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie ich wprowadzenia na terytorium Unii Europejskiej (kraj UE wprowadzenia celnego, dopuszczenia celnego do obrotu importowanych towarów).
Należy zaznaczyć, że od tej reguły istnieją wyjątki.
Miejsce świadczenia przy imporcie towarów – wyjątki
Generalne reguła wymieniona powyżej nie zawsze znajdzie zastosowanie. Ustalenie miejsca (państwa UE) opodatkowania dla celów VAT może odbywać się w inny sposób.
W przypadku, gdy towary zostaną objęte z momentem ich wprowadzenia na terytorium Unii Europejskiej jedną z następujących procedur:
- uszlachetniania czynnego,
- odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych,
- składowania celnego,
- tranzytu, w tym także składowaniem czasowym przed objęciem towarów jedną z procedur celnych,
- wolnego obszaru celnego
– miejscem importu takich towarów jest terytorium państwa członkowskiego, na którym towary te przestaną podlegać tym procedurom.
Kiedy należy opodatkować import towarów
Kolejna bardzo ważna sprawa to moment, dzień, w którym należy dokonać opodatkowania zaimportowanego towaru.
ISTOTNE:
W nawiązaniu do art. 19 ust. 9 ustawy o VAT Obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego.
Kiedy powstaje dług celny?
Unijny kodeks celny w art. 77 wskazuje, iż dług celny przy imporcie towarów powstaje w wyniku objęcia towarów nieunijnych podlegających należnościom celnym przywozowym jedną z następujących procedur celnych:
- dopuszczenia do obrotu, w tym na mocy przepisów o końcowym przeznaczeniu,
- odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych.
Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.
Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na której rzecz dokonuje się zgłoszenia celnego.
ISTOTNE:
Jeżeli towary podlegają należnościom celnym przywozowym, dług celny w przywozie powstaje w przypadku niewypełnienia:
- jednego z obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego, dotyczących wprowadzania towarów nieunijnych na obszar celny Unii, usunięcia spod dozoru celnego, przemieszczania, przetwarzania, składowania, czasowego składowania, odprawy czasowej tych towarów lub dysponowania nimi na tym obszarze,
- jednego z obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego dotyczących końcowego przeznaczenia towarów na obszarze celnym Unii,
- jednego z warunków wymaganych do objęcia towarów nieunijnych procedurą celną lub przyznania zwolnienia z cła lub obniżonej stawki celnej przywozowej ze względu na końcowe przeznaczenie towaru.
W takim wypadku dług celny powstaje z chwilą, gdy:
- nie zostaje wypełniony lub przestaje być wypełniany obowiązek, którego niewypełnienie powoduje powstanie długu celnego,
- przyjęte zostaje zgłoszenie celne o objęcie towarów procedurą celną, a następnie zostaje stwierdzone, że warunek wymagany do objęcia towarów tą procedurą lub przyznania zwolnienia z cła lub obniżonej stawki celnej przywozowej ze względu na końcowe przeznaczenie towarów nie został faktycznie wypełniony.
Należy podkreślić, iż gdy zaimportowane towary objęte są procedurą uszlachetniania czynnego wówczas obowiązek opodatkowania VAT powstaje z chwilą zamknięcia procedury uszlachetniania czynnego.
Jeżeli natomiast importowane towary zostaną objęte procedurą:
- składowania celnego,
- odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych przywozowych,
- uszlachetniania czynnego,
- tranzytu,
- wolnego obszaru celnego
– jeżeli od towarów tych pobierane są opłaty wyrównawcze lub opłaty o podobnym charakterze, obowiązek opodatkowania VAT z tytułu importu towarów powstaje z chwilą wymagalności tych opłat.
Podstawa opodatkowania VAT w imporcie towarów
Zgodnie z art. 30b ustawy o VAT podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło.
Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy.
ISTOTNE:
Poza wartością celną i cłem podstawa opodatkowania przy imporcie towarów obejmuje również koszty dodatkowe, takie jak np.:
- koszty prowizji,
- koszty opakowania,
- koszty transportu,
- koszty ubezpieczenia
– o ile nie zostały włączone do wartości celnej, ponoszone do pierwszego miejsca przeznaczenia na terytorium RP, jak również wynikające z transportu do innego miejsca przeznaczenia znajdującego się na terytorium Unii Europejskiej, jeżeli miejsce to jest znane w momencie dokonania importu.
Do podstawy opodatkowania dolicza się opłaty oraz inne należności, jeżeli organy celne mają obowiązek pobierać te należności z tytułu importu towarów.
Pierwsze miejsce przeznaczenia to miejsce wymienione w liście przewozowym lub jakimkolwiek innym dokumencie przewozowym, na podstawie, którego towary są importowane. W przypadku braku takiej informacji za pierwsze miejsce przeznaczenia uważa się miejsce pierwszego przeładunku na terytorium RP.
| Objęcie importowanych towarów szczególnymi procedurami a podstawa opodatkowania VAT | |
| Rodzaj procedury | Sposób ustalania podstawy opodatkowania VAT |
| Procedura uszlachetniania biernego | Różnica między wartością celną produktów przetworzonych lub zamiennych dopuszczonych do obrotu a wartością towarów wywiezionych czasowo, powiększona o należne cło. W przypadku, gdy przedmiotem importu w ramach uszlachetniania biernego są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest różnica między wartością celną produktów przetworzonych lub zamiennych dopuszczonych do obrotu a wartością towarów wywiezionych czasowo, powiększona o należne cło i podatek akcyzowy. |
| Procedura odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych | Wartość celna powiększona o cło, które byłoby należne, gdyby towary te były objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. W przypadku, gdy przedmiotem importu w ramach procedury odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o cło, które byłoby należne, gdyby towary te były objęte procedurą dopuszczenia do obrotu, i o podatek akcyzowy. |
| Procedura uszlachetniania czynnego, do których ma zastosowanie przepis art. 324 rozporządzenia 2015/2447 | Wartość celna. W przypadku, gdy przedmiotem importu w ramach tej procedury są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o podatek akcyzowy |
Rozliczenie VAT w imporcie towarów
Każdy importer ma obowiązek rozliczenia podatku VAT od dokonywanego importu towarów. Należy w tym miejscu, iż istnieją dwie procedury rozliczania podatku VAT od importowanego towaru:
- procedura standardowa,
- procedura uproszczona wymagająca jednak uprzedniego zgłoszenia (jeszcze przed importem) do właściwego urzędu skarbowego.
W obu procedurach importerze są zobligowani do podania w zgłoszeniu celnym importowanego towaru właściwą stawkę VAT (obowiązującą w kraju importu) dla tego towaru. Należy zaznaczyć, iż organ celny może zakwestionować jej wysokość, jeżeli uzna, że zgłoszona przez importera stawka VAT jest nieprawidłowa i złożyć własną propozycję stawki VAT na mocy wydanej przez siebie decyzji.
Importerzy, którzy rozliczają podatek VAT według procedury standardowej najpierw opłacają cło i podatek VAT należny od importowanego towaru w terminie podatnym na otrzymanej decyzji celnej.
Nie wykazują tych danin w ewidencji i deklaracji VAT.
Importer (czynny podatnik VAT) ma prawo do odliczenia podatku VAT, jeżeli przeznacza importowane towary do sprzedaży opodatkowanej VAT. W takim wypadku podatek VAT naliczony (wraz z podstawą opodatkowania wynikającą z podatku VAT należnego) w kwocie podatku VAT należnego wynikającego z decyzji celnej wykazuje w ewidencji i deklaracji JPK_V7X.
Z kolei w procedurze uproszczonej (po uprzedniej rejestracji do niej) importerzy (czynni podatnicy VAT) mają prawo wykazywać w ewidencji i deklaracji JPK_V7X:
- w rejestrze sprzedaży – podstawę opodatkowana i podatek VAT należny od dokonanego importy towarów,
- w rejestrze zakupu – kwotę podstawy opodatkowana od podatku należnego i podatek VAT naliczony od dokonanego importy towarów.
Na koniec warto jeszcze wspomnieć, iż importer może zarejestrować się do uproszczonej procedury rozliczania podatku VAT pod warunkiem:
- przedstawienia przez podatnika naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, wydanych nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu:
a) zaświadczeń o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa, przekraczających odrębnie z każdego tytułu, w tym odrębnie w każdym podatku, odpowiednio 3% kwoty należnych składek i należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach, udział zaległości w kwocie składek lub podatku ustala się w stosunku do kwoty należnych wpłat za okres rozliczeniowy, którego dotyczy zaległość (albo złożenia przez podatnika oświadczeń o tej samej treści),
b) potwierdzenia zarejestrowania podatnika, jako podatnika VAT czynnego (złożenia przez podatnika oświadczeń o tej samej treści),
- dokonywania zgłoszeń celnych przez przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego w rozumieniu przepisów celnych.